Komisja Nadzoru Finansowego, czyli w skrócie KNF to centralny organ administracji państwowej, który sprawuje nadzór nad całym rynkiem finansowym na terenie Rzeczypospolitej Polskiej. Organ ten utworzony został na mocy ustawy o nadzorze nad rynkiem finansowym z dnia 21 lipca 2006 roku. Nadzór nad komisją sprawuje z kolei Prezes Rady Ministrów.
W skład Komisji Nadzoru Finansowego wchodzi przewodniczący, dwóch zastępców przewodniczącego oraz czterech członków. Członkami komisji są minister właściwy do spraw instytucji finansowych (obecnie minister finansów) oraz minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego (minister pracy i polityki społecznej) lub ich przedstawiciele, a także prezes Narodowego Banku Polskiego lub delegowany przez niego wiceprezes i przedstawiciel Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej. Przewodniczący Komisji Nadzoru Finansowego powoływany jest przez prezesa Rady Ministrów na pięcioletnią kadencję, a zastępców przewodniczącego powołuje i odwołuje prezes Rady Ministrów na wniosek przewodniczącego.
Jako ciekawostkę należy podać fakt, że Komisja Nadzoru Finansowego nie jest finansowana z funduszy rządowych. Zgodnie z artykułem 19 ustawy o nadzorze nad rynkiem finansowym wszystkie wydatki, które stanowią koszty działalności Komisji Nadzoru Finansowego pokrywane są z wpłat podmiotów przez KNF nadzorowanych.
Historia Komisj Nadzoru Finansowego
Zanim powstała Komisja Nadzoru Finansowego za jej dzisiejsze zadania odpowiadała Komisja Nadzoru Bankowego, Komisja Papierów Wartościowych i Giełd oraz Komisja Nadzoru Ubezpieczeń i Funduszy Emerytalnych.
Komisja Nadzoru Bankowego
Komisja Nadzoru Bankowego sprawowała nadzór nad działalnością polskich banków od 1 stycznia 1998 roku do 31 grudnia 2007 roku. Organem wykonawczym KNB był Generalny Inspektorat Nadzoru Bankowego, który działał w ramach Narodowego Banku Polskiego. Najważniejszymi zadaniami Komisji Nadzoru Bankowego było zapewnianie bezpieczeństwa środków pieniężnych zgromadzonych w bankach, nadzorowanie działalności banków pod względem prawnym i finansowym oraz oceną wpływu polityki pieniężnej, podatkowej i nadzorczej na działalność banków.
Komisja Papierów Wartościowych i Giełd
Komisja Papierów Wartościowych i Giełd (KPWiG) istniała od roku 1991 i nadzorowała obrót i konkurencję w zakresie publicznego obrotu papierami wartościowymi, sprawowała nadzór nad giełdami towarowymi oraz zapewniała powszechny dostęp do rzetelnych informacji na rynku papierów wartościowych i rynku towarowym. Jej pierwszym przewodniczącym był Lesław Paga – współtwórca Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie.
Komisja Nadzoru Ubezpieczeń i Funduszy Emerytalnych
Komisja Nadzoru Ubezpieczeń i Funduszy Emerytalnych (KNUiFE) rozpoczęła działalność 1 kwietnia 2002 roku zastępując Urząd Nadzoru nad Funduszami Emerytalnymi oraz Państwowego Urzędu Nadzoru Ubezpieczeń. W skład tej komisji wchodził między innymi przewodniczący Komisji Papierów Wartościowych i Giełd.
Przewodniczący Komisji Nadzoru Finansowego
Pierwszym przewodniczącym Komisji Nadzoru Finansowego był Stanisław Kluza, który objął to stanowisko 29 września 2006 roku i pełnił funkcję przewodniczącego do 12 października 2011 roku. Jego następcą został Andzej Jakubiak, który piastował stanowisko przewodniczącego KNF do 12 października 2016 roku. Obecnie przewodniczącym KNF jest Marek Chrzanowski.
Ekonomista radzi:
Interesujesz się tematyką rynków finansowych? Więcej informacji na temat aktualnej sytuacji na rynkach – zarówno regulawanych, jak i OTC – uzyskasz na bezpłatnych szkoleniach. Sprawdź najbliższy wolny termin.
Struktury KNF
Z racji ogromnego zakresu działalności Komisji Nadzoru Finansowego, urząd ten podzielony został na liczne departamenty odpowiadające za różne części rynku:
Departament Firm Inwestycyjnych i Infrastruktury Rynku Kapitałowego
Departament Regulacji Bankowych, Instytucji Płatniczych i Spółdzielczych Kas Oszczędnościowo-Kredytowych
Departament Licencji Ubezpieczeniowych i Emerytalnych
Departament Funduszy Inwestycyjnych
Departament Nadzoru Obrotu
Departament Ofert Publicznych i Informacji Finansowej
Departament Licencji Bankowych, Instytucji Płatniczych i Spółdzielczych Kas Oszczędnościowo-Kredytowych
Departament Bankowości Komercyjnej i Specjalistycznej oraz Instytucji Płatniczych
Departament Bankowości Spółdzielczej i Spółdzielczych Kas Oszczędnościowo-Kredytowych
Departament Ochrony Klientów
Departament Komunikacji Społecznej
Departament Analiz i Współpracy z Zagranicą
Departament Inspekcji Bankowych, Instytucji Płatniczych i Spółdzielczych Kas Oszczędnościowo-Kredytowych
Departament Nadzoru Ubezpieczeniowego
Gabinet Komisji
Departament Prawny
Departament Zarządzania Zasobami Ludzkimi
Departament Administracji, Budżetu i Informatyki
Wieloosobowe Samodzielne Stanowisko do spraw Kontroli Wewnętrznej
Pełnomocnik ds. Ochrony Informacji Niejawnych Departament Nadzoru Inwestycji Emerytalnych
Departament Monitorowania Ryzyk oraz Departament Inspekcji Ubezpieczeniowych i Emerytalnych.
Zadania KNF i zakres nadzoru
Komisja Nadzoru Finansowego odpowiada za działania, które służyć mają odpowiedniemu funkcjonowaniu rynku finansowego, rynku ubezpieczeń oraz systemu emerytalnego, a także rozwojowi rynku finansowego i wzrostowi jego konkurencyjności. KNF bierze także udział w tworzeniu prawa w zakresie nadzoru rynku finansowego, ubezpieczeniowego i emerytalnego. Przede wszystkim jednak Komisja Nadzoru Finansowego sprawuje nadzór nad całym sektorem bankowym, rynkiem kapitałowym, ubezpieczeniami, systemem emerytalnym, instytucjami płatniczymi i usługami płatniczymi, instytucjami związanymi z systemem pieniądza elektronicznego oraz sektorem kas spółdzielczych.
Komisja Nadzoru Finansowego odpowiada za egzekwowanie praw wynikających z ustaw:
ustawa – Prawo bankowe
ustawa o Narodowym Banku Polskim
ustawa o funkcjonowaniu banków spółdzielczych, ich zrzeszaniu się i bankach zrzeszających
ustawa o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych
ustawa o pracowniczych programach emerytalnych
ustawa o indywidualnych kontach emerytalnych
ustawa o nadzorze ubezpieczeniowym i emerytalnym oraz Rzeczniku Ubezpieczonych
ustawa o działalności ubezpieczeniowej
ustawa o pośrednictwie ubezpieczeniowym
ustawa o dopłatach do ubezpieczeń upraw rolnych i zwierząt gospodarskich
ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych
ustawa o obrocie instrumentami finansowymi
ustawa o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych
ustawa o funduszach inwestycyjnych
ustawa o nadzorze nad rynkiem kapitałowym
ustawa o usługach płatniczych
ustawa o nadzorze uzupełniającym nad instytucjami kredytowymi, zakładami ubezpieczeń i firmami inwestycyjnymi wchodzącymi w skład konglomeratu finansowego
ustawa o nadzorze nad rynkiem finansowym
ustawa o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych
ustawa o zmianie ustawa o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych oraz niektórych innych ustaw.
Pod nadzorem Komisji Nadzoru Finansowego nie znajduje się Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS), Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (KRUS), Bankowy Fundusz Gwarancyjny (BFG), Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny (UFG) oraz ubezpieczenie zdrowotne w Narodowym Funduszu Zdrowia (NFZ).
Podsumowując Komisja Nadzoru Finansowego odpowiada za nadzór nad systemem bankowym, systemem emerytalnym, systemem ubezpieczeniowym, rynkiem kapitałowym, instytucjami płatniczymi, instytucjami kredytowymi oraz spółdzielczymi kasami oszczędnościowo kredytowymi.
Definicja instrumentu finansowego nie jest zbyt długa, jednak podział instrumentów już tak. Instrument finansowy to kontrakt, w wyniku którego u jednej ze stron transakcji na danym instrumencie finansowym powstają aktywa finansowe, a u drugiej zobowiązania finansowe lub instrumenty kapitałowe.
Ze względu na pierwotny termin zapadalności wyróżnia się instrumenty krótkoterminowe, których okres zapadalności wynosi do jednego roku, średnioterminowe o okresie zapadalności od 1 do 3 lat oraz instrumenty długoterminowe, których okres zapadalności przekracza trzy lata. Z reguły krótkoterminowe instrumenty finansowe nazywane są instrumentami rynku pieniężnego, a instrumenty o najdłuższym terminie zapadalności zaliczane są do instrumentów rynku kapitałowego. Podstawowy podział instrumentów finansowych to podział na papiery wartościowe oraz instrumenty niebędące papierami wartościowymi.
Papiery wartościowe
Papier wartościowy to zbywalny dokument lub zapis w systemie informatycznym (w przypadku papierów zdematerializowanych), który daje jego posiadaczowi (w przypadku papierów na okaziciela) lub osobie wskazanej w dokumencie (w przypadku papierów imiennych) konkretne prawa majątkowe.
Istnieje kilka definicji papieru wartościowego, my jednak oprzemy się na definicji funkcjonującej w polskim prawodawstwie, będącym niewielką modyfikacją systemu germańskiego, według której do grupy papierów wartościowych należą akcje, prawa poboru, prawa do akcji, warranty subskrypcyjne, kwity depozytowe, obligacje, listy zastawne, certyfikaty inwestycyjne oraz inne zbywalne papiery wartościowe i prawa majątkowe.
Akcje
Akcja to papier wartościowy, który łączy w sobie prawa o charakterze majątkowym oraz niemajątkowym, wynikające z uczestnictwa akcjonariusza w spółce akcyjnej lub komandytowo – akcyjnej. Poza prawami akcje niosą ze sobą także obowiązki akcjonariusza w spółce oraz część kapitału akcyjnego.
Akcje w przypadku spółek publicznych, czyli notowanych na giełdzie papierów wartościowych mają postać zdematerializowaną. Akcje spółek niepublicznych powinny być z kolei sporządzone w formie pisemnej i zawierać następujące dane: firmę, siedzibę i adres spółki, oznaczenie sądu rejestrowego i numer, pod którym spółka wpisana jest do rejestru – jest to tak zwany numer KRS, datę zarejestrowania spółki i wystawienia akcji, wartość nominalną, serię, numer, rodzaj akcji oraz uprawnienia szczególne przypadające posiadaczowi akcji, wysokość dokonanej wpłaty, pod warunkiem, że jest to akcja imienna, ograniczenia dotyczące rozporządzania akcją, obowiązki wobec spółki wynikające z posiadania akcji na podstawie postanowienia statutu oraz podpis zarządu i pieczęć spółki. Więcej na temat akcji znajdziesz w tym artykule.
Prawa poboru
Prawo poboru umożliwia co najmniej zachowanie przez dotychczasowych akcjonariuszy proporcjonalnego udziału w kapitale akcyjnym danej spółki akcyjnej po nowej emisji jej akcji. Akcjonariusze, którzy nie są zainteresowani kupnem akcji nowej emisji maja prawo zbywać swoje prawa poboru osobom trzecim, chcącym wejść w skład akcjonariatu danej spółki lub zwiększyć w nim swój udział. Prawa poboru mogą być kupowane i sprzedawane za pośrednictwem giełdy, tak samo jak akcje których dotyczą.
Prawa do akcji
Prawo do akcji, czyli PDA to papier wartościowy, który uprawnia do otrzymania, niemających formy dokumentu, akcji nowej emisji spółki publicznej. Uprawnienie to powstaje z chwilą dokonania przydziału tych akcji i wygasa z chwilą zarejestrowania akcji w depozycie papierów wartościowych albo z dniem postanowienia sądu rejestrowego odmawiającego wpisu podwyższenia kapitałowego zakładowego do rejestru przedsiębiorców.
Warranty subskrypcyjne
Warrant subskrypcyjny, inaczej nazywany gwarancja subskrypcyjną to rodzaj bonu subskrypcyjnego, który uprawnia posiadacza papierów wartościowych do zakupu akcji lub obligacji z nowej emisji z dyskontem. Warrant subskrypcyjny funkcjonuje na giełdzie jako papier wartościowy i sprzedawany jest razem z akcjami i obligacjami dając posiadaczowi ograniczone w czasie lub nieograniczone prawo kupna papierów wartościowych po ustalonej cenie lub prawo do subskrypcji przyszłych emisji obligacji tego samego emitenta. Warrant subskrypcyjny może być także sprzedawany osobno, dlatego też wyróżniamy warranty nieodłączane od dokumentu głównego oraz odłączane od dokumentu głównego.
Kwity depozytowe
Kwit depozytowy do papier wartościowy, który jest emitowany przez instytucję finansową, będący przedmiotem obrotu na zagranicznych rynkach kapitałowych. Kwit depozytowy jest dokumentem prawa własności do jednego lub większej ilości papierów wartościowych będących bazą kwitu depozytowego – zwykle są to akcje, jednak czasami zdarzają się także kwity depozytowe oparte o obligacje i inne papiery wartościowe. Kwity depozytowe umożliwiają obecność spółek na zagranicznych rynkach papierów wartościowych.
Obligacje
Obligacja jest papierem wartościowym emitowanym w serii, w którym emitent stwierdza, że jest dłużnikiem obligatariusza, czyli nabywcy obligacji i zobowiązuje się wobec obligatariusza do spełnienia określonego świadczenia, którym zwykle jest wypłata nominalnej kwoty obligacji wraz z ustalonymi odsetkami. Obligacja zaliczana jest do kategorii dłużnych instrumentów finansowych. W odróżnieniu od akcji, obligacje nie dają ich nabywcy praktycznie żadnych uprawnień, takich jak współwłasność, dywidenda, czy prawo do udziału w masie upadłościowej, a także uczestnictwa w walnych zgromadzeniach. Emisja obligacji polega na przekazaniu kapitału spółce przez inwestorów. Obligacje reprezentują prawa majątkowe podzielone na określoną liczbę równych jednostek, co oznacza, że każda obligacja z jednej emisji lub serii daje takie same prawa obligatariuszom.
Listy zastawne
Listy zastawne to dłużne papiery wartościowe, do których emisji w Polsce uprawnione są jedynie banki hipoteczne oraz Banki Gospodarstwa Krajowego, który otrzymał te uprawnienia na początku 2011 roku w celu umożliwienia realizacji programów rządowych dotyczących wspierania rozwoju budownictwa mieszkaniowego. Wszystkie kwestie dotyczące listów zastawnych reguluje odrębna Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 roku o listach zastawnych i bankach hipotecznych. Wyróżnia się dwa rodzaje listów zastawnych – hipoteczne listy zastawne, których podstawą emisji są hipoteki na kredytowanych nieruchomościach oraz publiczne listy zastawne, których podstawą emisji są wierzytelności banku z tytułu kredytów dla sektora publicznego.
Certyfikaty inwestycyjne
Certyfikat inwestycyjny to szczególny rodzaj papieru wartościowego, emitowany wyłącznie przez fundusze inwestycyjne zamknięte prowadzone przez Towarzystwa Funduszy Inwestycyjnych. Certyfikat inwestycyjny może być papierem wartościowym imiennym lub na okaziciela – w wersji na okaziciela może być notowany na giełdzie. Certyfikat jest niepodzielny, może istnieć czasowo i reprezentuje równe prawa majątkowe, podobnie jak obligacje. Fundusz inwestycyjny dokonuje wyceny aktywów, ustalenia wartości aktywów netto oraz wartości aktywów netto przypadających na certyfikat inwestycyjny nie rzadziej niż raz na trzy miesiące, siedem dni przed rozpoczęciem zbywania certyfikatów kolejnej emisji albo w dniu wykupywania certyfikatów. Aktywa funduszu wycenia się według wiarygodnie oszacowanej wartości godziwej poszczególnych składników funduszu, a wartość netto funduszu ustala się pomniejszając wartość aktywów o jego zobowiązania.
Inne zbywalne papiery wartościowe i prawa majątkowe
Pozostałe papiery wartościowe to między innymi inkorporujące prawa majątkowe odpowiadające prawom wynikającym z akcji lub z zaciągnięcia długu, czy inkorporujące uprawnienia do nabycia lub objęcia papierów wartościowych.
Ekonomista radzi:
Dobrze jest znać teorię, ale jeszcze lepiej praktyczne funkcjonowanie rynków. Sprawdź, jak wygląda handel na kontraktach CFD. Rachunek demo pozwoli Ci zapoznać się z praktycznymi aspektami, bez ryzykowania swoich środków. Rachunek otworzysz tutaj.
Z racji, że duża część instrumentów finansowych niebędących papierami wartościowymi nie jest notowana na giełdach, a handel nimi odbywa się na rynku nieregulowanym, grupa ta jest zdecydowanie bardziej zróżnicowana i trudniejsza do pogrupowania. Niemniej jednak postaramy się w tym miejscu w skrócie opisać najważniejsze rodzaje instrumentów finansowych niebędących papierami wartościowymi – zarówno te, które możemy spotkać na giełdzie, jak i te, które występują jedynie na rynku międzybankowym lub stanowią odrębne umowy pomiędzy dwoma podmiotami (na przykład kontrakty forward).
Tytuły uczestnictwa w instytucjach zbiorowego inwestowania
Myśląc o tytułach uczestnictwa w instytucjach zbiorowego inwestowania przede wszystkim mamy na uwadze jednostki uczestnictwa w aktywach funduszów inwestycyjnych otwartych lub specjalistycznych funduszów inwestycyjnych otwartych. Jednostka uczestnictwa reprezentuje prawa majątkowe uczestnika funduszu inwestycyjnego. Jednostki uczestnictwa w funduszu muszą być wyceniane nie rzadziej niż raz na siedem dni, a wycena, podobnie jak w przypadku funduszy inwestycyjnych opiera się na wycenie aktywów netto funduszu i podzieleniu ich przez liczbę zarejestrowanych jednostek uczestnictwa.
Opcje
Opcje to wyjątkowy instrument finansowy. „Zwykłe” opcje notowane są na rynku giełdowym. Obok kontraktów terminowych jest to klasyka instrumentów pochodnych, jednak ich konstrukcja jest bardziej skomplikowana. W przypadku, kiedy jesteśmy nabywcą opcji, czyli kupującym, opcje mają dla nas ogromną zaletę – w przeciwieństwie do kontraktów futures czy kontraktów CFD z góry wyznaczają maksymalną stratę jaką można ponieść na danej transakcji. Charakteryzują się więc wysokim współczynnikiem zysku do ryzyka. Istnieją cztery podstawowe sposoby inwestowania w opcje – kupno (nabycie) opcji kupna, sprzedaż (wystawienie) opcji kupna, kupno (nabycie) opcji sprzedaży i sprzedaż (wystawienie) opcji sprzedaży. Ponadto wyróżnia się trzy podstawowe rodzaje opcji: opcję europejską, opcję amerykańską oraz opcje egzotyczne. Podstawowa różnica pomiędzy nimi to czas, w którym opcja ta może zostać wykonana. Opcja europejska może zostać wykonana tylko w jednym, z góry określonym terminie, jest to tak zwany termin wygaśnięcia opcji. Opcja amerykańska może zostać z kolei wykonana w dowolnym terminie przed terminem wygaśnięcia tej opcji. Z kolei opcje egzotyczne są bardzo zróżnicowane pod względem sposobu ich wyceny, czasu rozliczeń, początku „funkcjonowania” czy wygaśnięcia. Opcje zostały szczegółowo omówione we wprowadzeniu do opcji.
Kontrakty futures
Po pierwsze, kontrakt futures to instrument pochodny. Stanowi on umowę zawartą pomiędzy dwiema stronami – sprzedającym, bądź kupującym, a giełdą lub izbą rozliczeniową. W umowie tej, jedna strona transakcji zobowiązuje się do kupna bądź sprzedaży określonego instrumentu bazowego w określonym terminie po określonej czasie, a druga strona, odwrotnie, zobowiązuje się do jego sprzedaży lub kupna. Instrument ten jest instrumentem standaryzowanym, zawieranym na rynku giełdowym przy udziale pośrednika. Zasada jego działania jest prosta – kupujący kontrakt liczy na to, że cena instrumentu bazowego wzrośnie, a sprzedający „obstawia” spadek ceny instrumentu bazowego. Teoretycznie zyski oraz straty wynikające z handlu kontraktami futures są nieograniczone.
Kontrakty forward
Kontrakt forward jest instrumentem pochodnym bardzo podobnym do kontraktu futures. Praktycznie rzecz biorąc jedyna różnica pomiędzy nimi jest taka, że kontrakt forward nie jest instrumentem strukturyzowanym i funkcjonuje on jedynie na rynku over the counter (OTC), czyli na rynku pozagiełdowym. W związku z tym, że kontrakty forward funkcjonują na rynku nieregulowanym i realizowane są bez udziału pośrednika ich ryzyko jest większe – istnieje większe prawdopodobieństwo niewywiązania się z umowy jednej ze stron transakcji. Profil zysku nie różni się niczym od kontraktu futures – wzrost ceny instrumentu bazowego daje zysk posiadaczowi pozycji długiej, a spadek ceny instrumentu bazowego daje zysk posiadaczowi pozycji krótkiej.
Swapy
Wyróżniamy trzy podstawowe swapy – swap walutowy, swap stopy procentowej oraz swap walutowo – procentowy. Zacznijmy jednak od tego czym jest swap. Jest to umowa pomiędzy dwoma podmiotami, która polega na wymianie przyszłych strumieni płatności, czyli innymi słowy „partii” gotówki, które obie strony transakcji postrzegają jako równoważne. Swapy różnią się miedzy sobą, a ich parametry są określane przez strony transakcji w drodze negocjacji.
Swap walutowy to umowa pomiędzy dwoma podmiotami, na podstawie której zobowiązują się one do wymiany między sobą określonej kwoty wraz z należnymi odsetkami w różnych walutach na określony czas po kursie zbliżonym do kursu rynkowego.
W przypadku swapu stopy procentowej nie następuje wymiana gotówki, a jedynie wypłaty odsetek od umownego nominału kontraktu, naliczane według odmiennej stopy procentowej. Z angielskiego umowa taka określana jest jako IRS, czyli interest rate swap. IRS może być uznawany jako seria kontraktów FRA, czyli umowy dotyczącej stóp procentowych obowiązujących dwóch kontrahentów w przypadku przyszłych przepływów pieniężnych pomiędzy nimi.
Trzeci rodzaj swapu, czyli swap walutowo procentowy (CIRS / CCIRS – Cross Currency Interest Rate Swap) to transakcja, która polega na wymianie miedzy dwiema stronami transakcji płatności odsetkowych naliczanych od kwot nominowanych w różnych walutach i obliczanych według różnych stóp procentowych. Więcej o swapach znajdziesz w artykule Rynek stopy procentowej.
Kredytowe instrumenty pochodne
Istnieje wiele rodzajów kredytowych instrumentów pochodnych – my zajmiemy się najbardziej znanym z nich (znanym z powodu jego ścisłego związku z kryzysem z 2008 roku) – czyli swapem ryzyka kredytowego – CDS. Jest to instrument pochodny, który stanowi zabezpieczenie wierzyciela w przypadku niespłacenia zobowiązań przez dłużnika. CDS jest więc umową pomiędzy dwoma podmiotami, w ramach której jedna ze stron transakcji w zamian za uzgodnioną opłatę zgadza się na spłatę długu należnego drugiej stronie transakcji od innego podmiotu – podstawowego dłużnika, w przypadku niewywiązania się tego dłużnika ze swoich zobowiązań.
Kontrakty CFD
Konstrukcja kontraktów na różnicę jest stosunkowo bliska konstrukcji kontraktów futures, jednak mimo wszystko występuje pomiędzy tymi instrumentami kilka dość znaczących różnic. W przypadku kontraktu CFD nie ma określonego terminu zapadalności, a to oznacza, że nie jest wyznaczony konkretny moment wyjścia z otwartej transakcji – w przypadku kontraktów futures termin zapadalności jest ściśle określony. Każda transakcja może zostać zamknięta w dowolnym momencie (oczywiście w godzinach handlu, w zależności od rodzaju kontraktu jest to handel w godzinach sesji giełdowej, na której notowany jest instrument bazowy dla tego kontraktu lub handel trwający 24 godziny na dobę przez 5 dni w tygodniu, tak jak ma to miejsce na rynku Forex). Poza tym kontrakty CFD umożliwiają zawarcie mniejszych transakcji, obrót nimi jest bardzo płynny, a dostęp do rynku można uzyskać praktycznie jednego dnia.
Instrumenty finansowe – podsumowanie
Inwestorzy mają do wyboru ogromy wachlarz instrumentów finansowych – papierów wartościowych, instrumentów pochodnych itp. przeznaczonych zarówno na rynek detaliczny jak i dla podmiotów instytucjonalnych. Przez ostatnie dziesięciolecia rynki finansowe bardzo się rozwinęły – co jest ich zaletą, ale też oderwały od rzeczywistości – co stanowi pewne zagrożenie.
Obecna wartość instrumentów pochodnych przekracza PKB całego świata. Trzeba więc być bardzo ostrożnym, ponieważ historia pokazuje, że po każdej hossie przychodzi głęboki kryzys. W XXI wieku mieliśmy już do czynienia z dwoma, a minęło dopiero 15 lat. Niemniej jednak zarówno papiery wartościowe jak i instrumenty pochodne generują wiele możliwości zarobku i odpowiednio wykorzystywane mogą zapewnić inwestorom przyjemne życie. Trzeba jednak mierzyć siły na zamiary i pod żadnym pozorem nie ryzykować więcej niż jest się w stanie przegrać. Znamy wiele przypadków ludzi, którzy w pogoni za łatwym pieniądzem stracili majątki całego życia, rodziny, a nawet własne życie. Jest to przestroga dla wszystkich, którzy po tym rynku się poruszają.
Przede wszystkim pamiętaj o tym, że im wyższa oczekiwana stopa zwrotu, tym wyższe ryzyko jakie trzeba ponieść – stopa zwrotu wynika w końcu z ponoszonego ryzyka, nie jest przypadkową wartością. A jak szeroki jest wachlarz oczekiwanych stóp zwrotu? Od obligacji dających stopę zwrotu bliską zera procent po opcje, kontrakty CFD i kontrakty futures, na których w skali roku można wygenerować nawet i miliony procent zwrotu. Takie wyniki są jednak niemal niemożliwe do powtórzenia, a ryzyko jakie generuje handel umożliwiający osiągniecie takich rezultatów jest tak ogromne, że wynik można uznać za przypadkowy i w skali rynku statystycznie nieistotny.
Tokyo Stock Exchange, określana także Tosho lub w skrócie TSE to giełda papierów wartościowych zlokalizowana w stolicy Japonii – Tokyo. Jest to jeden z największych parkietów giełdowych świata oraz największy parkiet Azji. Tokyo Stock Exchange powstało jako Tokyo Kabushiki Torihikijo 15 maja 1878 roku, a nazwę Tokyo Stock Exchange przyjęło 16 maja 1949 roku. Obecnie tokijski parkiet należy do grupy giełdowej Japan Exchange Group Inc. założonej 1 stycznia 2013 roku w wyniku fuzji tokijskiej giełdy z Osaka Securities Exchange.
Notowania na tokijskiej giełdzie otwierają się o godzinie 8:00 czasu miejscowego i trwają do godziny 11:30, następnie rozpoczyna się godzinowa przerwa, a druga część notowań trwa od 12:30 do 17:00. Spółki na tokijskiej giełdzie, których w sumie jest około 2300, podzielone są na trzy sekcje: First Section, Second Section oraz Mothers (Market of the high growth emerging stocks). Pierwsza sekcja skupia spółki o wysokiej kapitalizacji, druga sekcja spółki średniej wielkości, a ostatnia sekcja przeznaczona jest dla szybko rosnących start up’ów.
Historia Tokyo Stock Exchange
Giełda powstała jako Tokyo Kabushiki Torihikijo 15 maja 1878 roku, a pierwsze notowania miały miejsce 1 czerwca tego samego roku. W 1943 roku doszło do połączenia tokijskiej giełdy z dziesięcioma innymi giełdami znajdującymi się w największych miastach kraju, a spółka zaczęła funkcjonować jako Japanese Stock Exchange. Przerwa w funkcjonowaniu przedsiębiorstwa i jego reorganizacja nastąpiła krótko po zrzuceniu bomby nuklearnej na Nagasaki. 16 maja 1949 roku giełda, na podstawie dokumentu Securities Exchange Act otrzymała nazwę Tokyo Stock Exchange. Potężny wzrost notowań na Tokyo Stock Exchange z lat 1983 – 1990 doprowadził do sytuacji, że wartość spółek notowanych na tokijskim parkiecie stanowiła 60% wartości wszystkich spółek giełdowych świata. Późniejszy krach i trwająca do dziś stagnacja gospodarcza spowodowała, że dzisiejsze wartości głównego indeksu TSE stanowią nieco ponad połowę tamtejszych ówczesnych maksimów, jednak wciąż jest to jedna z największych giełd świata pod względem kapitalizacji parkietu.
Tokijska siedziba giełdy została otwarta 23 maja 1988 roku, zastępując poprzedni budynek z roku 1931. 30 kwietnia 1999 roku parkiet giełdy został zamknięty, a działalność giełdy przeniosła się w całości do sieci. Spółką giełdową Japan Stock Exchange stała się w 2001 roku – wcześniej jej akcjonariuszami byli członkowie giełdy.
Ekonomista radzi:
Najczęściej handlowany na Tokyo Stock Exchange jest kontrakt na indeks Nikkei 225. Uważasz, że kurs Nikkei 225 pójdzie w górę czy w dół? zarejestruj bezpłatne demo i sprawdź, czy Twoje przewidywania się spełniły!
Indeksy i spółki notowane na TSE
Dwa najważniejsze indeksy Tokijskiej Giełdzie Papierów Wartościowych to Nikkei 225 oraz TOPIX. Pierwszy z nich stanowi jeden z najważniejszych indeksów giełdowych świata, obok amerykańskich S&P 500, Dow Jones Industrial Average i Nasdaq Composite, niemieckiego DAX, brytyjskiego FTSE 100, francuskiego CAC 40 oraz chińskiego Shanghai Composite. Nikkei 225 obliczany jest codziennie (obecnie praktycznie w czasie rzeczywistym) przez dziennik Nihon Keizai Shimbun od 1971 roku. Obejmuje on 225 spółek o najwyższej kapitalizacji. Rewizja składu indeksu ma miejsce raz w roku – z indeksu wypadają spółki o najniższej kapitalizacji na rzecz spółek notowanych na Tokyo Stock Exchange, które osiągnęły w przeciągu minionego roku kapitalizację wyższa od tych spółek. Najwyższy kurs w historii Nikkei 225 osiągnął 29 grudnia 1989 roku – dotarł on do poziomu 38 957,44 punktów.
Wśród spółek notowanych w indeksie najbardziej znanymi są producent opon Bridgestone Corp., producent m. in. sprzętu fotograficznego i drukarek Canon Inc., spółka elektroniczna Casio Computer Co. Ltd., holdingi wielobranżowe Fujitsu Ltd. oraz Hitachi Ltd., producent samochodów Isuzu Motors Ltd., linie lotnicze Japan Airlines Corp., producent sprzętu ciężkiego Kawasaki Heavy Industries Ltd., producent gier komputerowych Konami Corp., producenci motoryzacyjni Mazda Motor Corp. oraz Mitsubishi Motors Corp., producent elektroniki NEC Corp., producent sprzętu fotograficznego Nikon Corp., holding finansowy Nomura Holdings Inc., kolejny producent sprzętu fotograficznego Olympus Corp., producent elektroniki Pioneer Corp., spółka informatyczna Ricoh Co. Ltd., producenci elektroniki Sharp Corp. oraz Sony Corp., producent samochodów i motocykli Suzuki Motor Corp., producent podzespołów elektronicznych TDK Corp., producent elektroniki Toshiba Corp., czy holding wielobranżowy Yamaha Corp.
Drugim istotnym indeksem giełdy z Tokyo to wspomniany wyżej TOPIX. Indeks ten obejmuje wszystkie japońskie spółki notowane w pierwszej sekcji giełdy. Jego wartość obliczana jest przez Tokyo Stock Exchange. Indeks publikowany jest od 1 lipca 1969 roku. Najwyższą wartość osiągnął w 1989 roku, kiedy dotarł do poziomu 2884,8 punktu. Pod nazwą TOPIX funkcjonują także indeksy TOPIX Core 30, TOPIX Large 70, TOPIX 100, TOPIX Mid 400, TOPIX 500, TOPIX 1000 oraz TOPIX Small.
Ciekawostki
Największa przerwa w notowaniach miała miejsce 1 listopada 2005 roku. Po 90 minutach od otwarcia parkietu awarii uległ nowy system notowań dostarczony przez Fujitsu, wprowadzony w celu sprostania wzrastającemu wolumenowi obrotu. Przerwa trwała cztery i pół godziny.
Interesująca sytuacja miała miejsce w grudniu 2001 roku podczas pierwszej oferty publicznej (IPO) giganta reklamowego Dentsu. Jeden z traderów szwajcarskiego banku inwestycyjnego UBS Warburg w wyniku pomyłki zamiast sprzedaży sześciu akcji po 610,000 jenów złożył zlecenie sprzedaży 610,000 akcji po cenie 6 jenów każda. Bank stracił na tej transakcji 71 milionów funtów.
Podobna rzecz wydarzyła się 8 grudnia 2005 roku w dniu wejścia na giełdę spółki J-Com. Wówczas trader Mizuho Securities Co. Ltd. złożył zlecenie sprzedaży 600,000 akcji po 1 jenie za sztukę, zamiast 1 akcji za 600,000 jenów. Tokyo Stock Exchange zablokował możliwość anulowania zlecenia, co poskutkowało stratą w wysokości 347 milionów dolarów, która została podzielona pomiędzy TSE i Mizuho.
Dolar amerykański, którego oficjalna nazwa brzmi United States Dollar (skrót USD, oficjalne oznaczenie $) to oficjalna waluta Stanów Zjednoczonych, Mikronezji, Marianów Północnych, Portoryko, Wysp Marshalla, Palau, Salwadoru, Ekwadoru, Panamy, Zimbabwe, Timoru Wschodniego oraz Bonaire, Saby i Sint Eustatius. Jeden dolar amerykański dzieli się na sto centów amerykańskich. Dolar amerykański emitowany i kontrolowany jest przez Federal Reserve System, czyli System Rezerwy Federalnej – amerykański odpowiednik Narodowego Banku Polskiego. Fizycznie tworzy go United States Mint.
Historia dolara amerykańskiego
Nazwa dolara, której synonimem był także talar pochodzi od określenia uncji srebra mającej postać srebrnej monety bitej na polecenie czeskiego hrabiego Schlicka w XVI wieku. Monety te szybko się rozpowszechniły dzięki precyzji ich wykonania oraz czystości srebra. Wartość dolara oparta była na parytecie złota. Parytet ten w 1900 roku wynosił 20,67, a w 1934 roku 35 dolarów za uncję. Co ciekawe od 1933 roku zniesiono wymienialność dolara na złoto dla amerykańskich obywateli. Z kolei w 1971 roku parytet złota został w Stanach Zjednoczonych porzucony. W 1973 roku USA zrezygnowały z powiązania dolara amerykańskiego ze złotem, a USD stał się walutą płynną. Interesującym faktem jest twierdzenie (czy prawdziwe czy nie jest kwestią sporną), że brak pokrycia dolara amerykańskiego w złocie lub srebrze jest niezgodne z artykułem I paragrafem 10 Konstytucji Stanów Zjednoczonych.
Władze monetarne w USA
Władzę nad dolarem amerykańskim posiada wspomniany wcześniej System Rezerwy Federalnej, nazywany także Rezerwą Federalną (z angielskiego Federal Reserve System, Federal Reserve, w skrócie Fed) – bank centralny Stanów Zjednoczonych Ameryki. System Rezerwy Federalnej powstał na mocy Ustawy o Rezerwie Federalnej z 1913 roku. Amerykański bank centralny jest jedną z najbardziej wpływowych instytucji finansowych świata. Szefostwo Rezerwy Federalnej nie jest jedynie władzą amerykańskiego pieniądza, ale pieniądza w ogóle i jest to doskonałe podsumowanie tego, jaki wpływ na światową ekonomię mają decyzje Fed-u. Konferencje i decyzje najważniejszych osób Rezerwy Federalnej śledzone są przez wszystkich inwestorów instytucjonalnych (inne banki centralne, fundusze inwestycyjne, banki inwestycyjne, banki komercyjne, fundusze inwestycyjne, fundusze emerytalne, fundusze hedgingowe) i indywidualnych i trzęsą kursami walut, giełdami, rynkiem towarowym i wszystkimi innymi instrumentami.
System Rezerwy Federalnej, a dokładnie jego rada zbiera się 8 razy w roku, decydując o tym, ile gotówki ma znajdować się w obiegu. Jeśli Fed decyduje się na zwiększenie jej ilości, bank centralny skupuje rządowe obligacje od banków prywatnych płacąc za nie gotówką, a sprzedaje je w zamian za gotówkę w celu zmniejszenia bazy monetarnej. De facto pieniądze nie są fizycznie przenoszone – zmienia się jedynie stan rachunku gotówkowego banku komercyjnego, który prowadzony jest w banku centralnym.
Amerykańskie banknoty i monety
Monety dolarowe mają nominał 1 centa (penny), 5 centów (nickel), 10 centów (dime), 25 centów (quarter), 50 centów (half) oraz 1 dolar. Ostatnie dwie monety są rzadko używane.
Wyemitowane nominały banknotów to 1 dolar przedstawiający wizerunek Georga Washingtona, 2 dolary (rzadko spotykany) z wizerunkiem Thomasa Jeffersona, 5 dolarów z Abrahamem Lincolnem, 10 dolarów z Alexandrem Hamiltonem, 20 dolarów z Ulyssesem Grantem oraz 100 dolarów z wizerunkiem Benjamina Franklina. Istnieją także wyższe nominały, jednak nie występują one w powszechnym obiegu – 500 dolarów z Williamem McKinleyem, 1000 dolarów z Groverem Clevelandem, 5 tysięcy dolarów z Jamesem Madisonem, 10 tysięcy dolarów z Salomonem Chase’em oraz sto tysięcy dolarów z Woodrow’wm Wilsonem. Co ciekawe, prawnym środkiem płatniczym w USA jest każda wersja wyemitowanych monet oraz banknotów stworzonych od 1861 roku, jednak z racji zużywania się waluty banknoty i monety ze starszych emisji są rzadko spotykane.
Ekonomista radzi:
Wiesz, jak wykorzystać wahania kursu dolara amerykańskiego do osiągnięcia zysku? Możesz zarabiać zarówno na spadkach, jak i jego wzrostach. Zarejestruj bezpłatny rachunek demo i przeprowadź transakcję na wirtualnych środkach.
USD – ciekawostki związane z dolarem amerykańskim
Papier, na którym drukowane są amerykańskie banknoty, tak naprawdę nie jest papierem, bowiem składa się on z około 75% bawełny i około 25% lnu i kilku innych, nieznanych składników. Banknoty są wymieniane średnio co pięć lat.
Na jednodolarowym banknocie zobaczyć możemy symbole masońskie, co daje duże pole do tworzenia różnego rodzaju mniej lub bardziej związanych z rzeczywistością teorii spiskowych. Widzimy na nim piramidę z wszechwidzącym okiem, sowę, pieczęć króla Salomona oraz symbolikę związaną z liczbą 13.
Dolar jest walutą, której wartość nabywcza na przestrzeni czasu jej istnienia niebywale się zmniejszyła. Dolar z 2011 roku był odpowiednikiem siły nabywczej 3,4% dolara z roku 1774.
Dolar amerykański na rynku Forex
Dolar amerykański jest najważniejsza walutą świata. Stanowi 40% obrotu na rynku Forex, na którym obrót przekracza 5 bilionów dolarów dziennie. Pary z dolarem amerykańskim to tak zwane majors – najważniejsze pary walutowe na rynku. Najważniejsze pary to EUR/USD, czyli para euro i dolara amerykańskiego, GBP/USD (para funta szterlinga i dolara amerykańskiego), USD/JPY (para dolara amerykańskiego i jena japońskiego), a także AUD/USD, NZD/USD, USD/CAD, czyli pary dolara amerykańskiego z dolarami australijskim, nowozelandzkim i kanadyjskim oraz para USD/CHF, czyli amerykański dolar z frankiem szwajcarskim.
Kliknij i sprawdź, jak handlować CFD na USDPLN ↓
Dolar amerykański jest podstawową walutą rozliczeniową świata – rozlicza się w nim większość państw świata i jest walutą transakcyjną w transakcjach ze Stanami Zjednoczonymi – największą gospodarką świata. W dolarze amerykańskim wyrażona jest także wartość większości towarów świata – ropy naftowej (w wielu odmianach), metali (złota, srebra, platyny, palladu, miedzi, cynku, niklu, aluminium i innych), a także produktów rolnych i innych towarów notowanych na giełdach – przykładowo chicagowskiej i londyńskiej.
Dolar amerykański – podsumowanie
Dolar amerykański, czy tego chcemy czy nie, jest podstawą funkcjonowania współczesnego rynku finansowego. To w nim rozliczane są transakcje, podawane ceny towarów, przeliczane wartości walut z par krzyżowych. Poza tym najważniejsze instytucje globalnych finansów to instytucje amerykańskie – System Rezerwy Federalnej, Bank Światowy, Międzynarodowy Fundusz Walutowy. To jeszcze bardziej umacnia pozycję dolara na świecie i nic nie wskazuje na to, żeby w najbliższych kliku latach miało się to zmienić – mimo, że ostatnie globalne kryzysy finansowe pochodzą ze Stanów Zjednoczonych.
Shanghai Stock Exchange (SSE) czyli Szanghajska Giełda Papierów Wartościowych, to druga najważniejsza giełda dalekiego wschodu (za Tokio Stock Exchange) oraz najważniejsza giełda papierów wartościowych Chińskiej Republiki Ludowej (spośród trzech chińskich giełd, pozostałe dwie to Hong Kong Stock Exchange oraz Shenzhen Stock Exchange).
Trzeba przyznać, że Giełda Papierów Wartościowych w Szanghaju jest podmiotem bardzo wyjątkowym, bowiem musimy pamiętać o tym, że Chiny są krajem komunistycznym, a w nich z definicji trudno jest o giełdy papierów wartościowych. Niemniej jednak zarówno pod względem politycznym jak i gospodarczym Chiny są dość nietypowym tworem, a rynek finansowy w tym kraju w dzisiejszych czasach nikogo już nie dziwi – działa on na zasadzie państwowo–prywatnej kooperacji już kilkadziesiąt lat.
Historia Shanghai Stock Exchange
Shanghai Stock Exchange powstała w 1990 roku, dokładnie 26 listopada, a działalność rozpoczęła 19 grudnia tego samego roku. Choć Shanghai Stock Exchange powstała 26 listopada 1990 roku to jej historia jest dużo dłuższa. Giełda w Szanghaju funkcjonowała już od 1891 roku. Zatrzymanie jej działalności nastąpiło podczas II wojny światowej, a dokładnie 8 grudnia 1941 roku, w momencie gdy do Szanghaju wkroczyły wojska japońskie.
Ponownie szanghajski parkiet wystartował w 1946 roku, jednak trzy lata później, w roku 1949, do władzy doszła partia komunistyczna i ustanowiona została Chińska Republika Ludowa. Kolejna możliwość otwarcia Shanghai Stock Exchange nastąpiła dopiero w 1990 roku.
SSE należy do stowarzyszenia AOSEF, czyli Asian and Oceanian Stock Exchanges Federation. Siedziba giełdy znajduje się w Shanghai Securities Exchange Building – 26 piętrowym wieżowcu (109 metrów) ukończonym 1997 roku.
Aby spółka mogła być notowana na SSE musi spełniać określone warunki, które wyliczone są w dokumencie Securities Law of the People’s Republic of China. Są to między innymi: uzyskanie zezwolenia od urzędu State Council Securities Management Department, całkowity kapitał akcyjny nie może być mniejszy niż 30 milionów juanów, spółka musi funkcjonować na rynku od co najmniej 3 lat oraz przynosić zyski przez trzy ostatnie lata z rzędu, akcje oferowane w ofercie publicznej muszą stanowić co najmniej 25% wszystkich akcji spółki (wyjątkiem są spółki o kapitalizacji przekraczającej 400 milionów juanów – wówczas musi być to co najmniej 15%) oraz spółka nie może być zamieszana w żadną nielegalną działalność ani oskarżona o fałszowanie ksiąg rachunkowych w trakcie ostatnich trzech lat.
Ekonomista radzi:
Sukces w inwestowania na rynkach finansowych i Forex wymaga wiedzy i dużego doświadczenia. W zdobyciu doświadczenia możesz pomóc sobie jedynie Ty sam, ale wiedzę pomożemy Ci zdobyć na bezpłatnych szkoleniach. Zapisz się na najbliższy webinar i dołącz do grona zyskownych traderów!
Indeksy i Spółki Notowane na SSE
Najważniejszy indeks Shanghai Stock Exchange to SSE Composite Index. Jest to jednocześnie najważniejszy indeks Chin oraz jeden z najważniejszych indeksów świata, obok amerykańskich S&P 500, Dow Jones Industrial Average i Nasdaq Composite, niemieckiego DAX, brytyjskiego FTSE 100, francuskiego CAC 40 oraz japońskiego Nikkei 225. Skupia on wszystkie akcje klasy A oraz B (o nich nieco niżej) notowane na szanghajskim parkiecie, czyli ponad 1000 spółek. Z racji tak szerokiej reprezentacji chińskiego rynku w tym indeksie, jego wartość uznawana jest za miernik kondycji gospodarki Państwa Środka.
W związku z tym, że akcje klasy A notowane są w dolarze amerykańskim ich wartość, w celu obliczenia wartości indeksu, przeliczana jest na juany. SSE Composite Index obliczany jest od 15 grudnia 1990, a za jego bazową wartość uznaje się wartość 100 z 19 grudnia 1990 roku. Najbardziej znane spółki należące do głównego indeksu Shanghai Stock Exchange to Air China, Bank of China, Bank of Communications, China Petroleum & Chemical, China Coal Energy, Haitong Securities, Agricultural Bank of China, Industrial and Commercial Bank of China, China Shenhua Energy Company, czy PetroChina.
Shanghai Stock Exchange – Ciekawostki
Największa giełda w Chinach działa stosunkowo krótko w ciągu dnia, bo jedynie od godziny 9:30 do godziny 15:00 czasu miejscowego. W trakcie notowań ma miejsce dodatkowo 1,5 godzinna przerwa na lunch, w godzinach od 11:30 do 13:00. Oznacza to, że sesja w Szanghaju trwa praktycznie zaledwie 4 godziny. Co ciekawe, spośród dwudziestu największych giełd świata tylko na czterech przewidziana jest przerwa na lunch – są to wszystkie trzy giełdy w Chinach oraz Tokyo Stock Exchange. Zgodnie z naszą strefą czasową w Polsce, czas handlu na szanghajskim parkiecie przypada od godziny 2:30 w nocy do 8:00 rano (z przerwą od 4:30 do 6:00) w czasie zimowym oraz od 3:30 w nocy do 9:00 rano w czasie letnim (z przerwą od 5:30 do 7:00).
W odróżnieniu od zachodnich giełd, na chińskich giełdach panują pewne ograniczenia, które w dzisiejszym zachodnim świecie są nie do pomyślenia. Akcje podzielone są tam na trzy różne klasy – akcje klasy A, akcje klasy B oraz akcje klasy H.
Akcje klasy A to akcje spółek notowanych na giełdach w Szanghaju i Shenzhen, których cena wyrażona jest w chińskich juanach. Jest to największa grupa chińskich akcji. Papiery te mogą kupować jedynie chińscy inwestorzy – zachodnie instytucje oraz osoby prywatne nie mają do nich dostępu.
Akcje klasy B to akcje spółek notowane na giełdach w Szanghaju i Shenzhen, których cena wyrażona jest w dolarach amerykańskich. Są one dostępne dla zagranicznych inwestorów, jednak liczba spółek notowanych w grupie B jest mniejsza, a dodatkowo wyznaczone są limity na zakup akcji.
Akcje klasy H to akcje notowane na Hong Kong Stock Exchange, których cena wyrażona jest w dolarach hongkońskich. Są to najpopularniejsze akcje wśród zagranicznych inwestorów, ponieważ na handel nimi nie są nałożone żadne ograniczenia. Kapitalizacja szanghajskiej giełdy w lutym 2016 roku wynosiła 3,5 biliona dolarów.
Rynek walutowy jest najpłynniejszym rynkiem na świecie. Dzienne obroty sięgają około 5,5 bln dolarów, z czego najwięcej obrotu (około 85% wszystkich transakcji) generują główne pary walutowe, czyli tzw. majors. Są to pary walutowe, w składzie których zawsze występuje amerykański dolar. Za składowe tej grupy powszechnie uchodzą poniższe pary walutowe:
EURUSD
USDJPY
USDCHF
GBPUSD
USDCAD
AUDUSD
EURUSD – Euro do Dolara Amerykańskiego
Największym zainteresowaniem inwestorów walutowych cieszy się para euro do dolara amerykańskiego, czyli tzw. „Edek”. Każdy z traderów na jakimś etapie swojego zaangażowania na Forex, miał okazję zajmować na niej transakcje. EURUSD jest parą, która określa kurs wymiany dolara amerykańskiego oraz waluty krajów wchodzących w strefę Euro. Tzw. Euroland składa się z państw grupy krajów członkowskich Unii Europejskiej, które zdecydowały się przyjąć Euro za swoja walutę.
Standardowa konwencja nakazuje kwotować parę EUR/USD wskazując liczbę dolarów, którą trzeba wydać na zakup 1 euro. Przykładowo kurs EURUSD równy 1,1000 oznacza, że za jedno EUR należy zapłacić 1,1 dolara amerykańskiego. W parze EUR/USD to EUR jest walutą bazową, zaś USD kwotowaną. Oznacza to bowiem, że transakcję kupna/sprzedaży dokonywane są w euro, zaś wynik tej transakcji jest rozliczany w dolarach amerykańskich. Z kolei depozyt zabezpieczający będzie zawsze iloczyn wartości transakcji i wielkości dźwigni. W związku z powyższym, przy przykładowym zawarciu transakcji wielkości 1 lota (czyli 100 000 jednostek waluty bazowej) na EURUSD oraz dźwigni 1:100, depozyt zabezpieczający dla tej transakcji wyniesie 1000 EUR.
Zmiana wielkości waluty o wartość 1 pipsa będzie równoznaczna ze zmianą na koncie tradera o wielkość 10 USD na każdy 1 lot. W przypadku transakcji wielkości mini lota (0,1 lota – 10 000 jednostek waluty bazowej) zmiana będzie wynosiła 1 USD. Z kolei w przypadku stawki micro (0,01 lota – 1 000 jednostek waluty bazowej), zmiana wyniesie 0,1 USD etc.
Płynność na EURUSD wynika z faktu, że kraje Eurolandu wraz z USA tworzą dwie największe gospodarki na świecie. Oznacza to nie tylko wielkie przepływy finansowe, ale również fakt, że międzynarodowe inwestycje kwotowane są w obydwu walutach tworzących tę parę walutową. Dodatkowo amerykański dolar zasila rezerwy walutowe większości krajów na świecie. Sam dolar amerykański jest elementem, który w istotny sposób wpływa na światowa gospodarkę – w tej walucie kwotowane są towary na międzynarodowych rynkach terminowych.
Najważniejsze dane ekonomiczne dla EUR:
Decyzje EBC – w tym stopa procentowa, kształtowanie polityki monetarnej
PKB
Indeks CPI (Inflacja)
Bilans handlowy
Wielkość produkcji przemysłowej
Najważniejsze dane ekonomiczne dla USD:
Non-Farm Payrolls
PKB
Indeks CPI
Bilans handlowy
Wielkość produkcji przemysłowej
Stopa bezrobocia
Dane z rynku nieruchomości (wzrost/spadek sprzedaży)
USDJPY – Dolar Amerykański do Jena Japońskiego
Para USDJPY nazywana „Ninja” stanowi wyzwanie dla wielu traderów walutowych. Wymaga często ogromu cierpliwości oraz dyscypliny do handlu. Często na tej parze walutowej zdarzają się dni, gdzie oscyluje w ograniczonym zakresie, po to by następnie wykreować silny trend w określonym kierunku. Jest to para walutowa cechująca się tym, iż często zachowuje się bardzo „technicznie” reagując na określone poziomy wsparcia/oporu. Dlatego też cieszy się ogromną popularnością wśród adeptów analizy technicznej na rynku FX.
Podobnie jak w przypadku innych par walutowych, na tej parze standardowa konwencja nakazuje kwotować parę USD/JPY wskazując liczbę jenów, którą trzeba wydać na zakup 1 dolara. USD jest walutą bazową, zaś JPY kwotowaną. Zmiana wartości o jeden pips (który wyjątkowo jest drugą, a nie czwartą liczbą po przecinku) powoduje zmianę o 1000 JPY na każdy lot.
Jen jest parą walutową, którą cechuje dodatkowo częste interwencje banku centralnego Japonii (Bank of Japan – BOJ). Fakt ten ma swoje źródła w silnym uzależnieniu Japonii od eksportu. W związku z powyższym bank centralny, często decyduje się interweniować w celu osłabienia JPY – im słabszy Jen tym lepiej dla eksportu. Dodatkowo w przypadku wzrostu niepewności na rynkach oraz zwiększającej się awersji do ryzyka, JPY reaguje często umocnieniem, jako waluta należąca do „bezpiecznej przystani”.
Najważniejsze dane ekonomiczne dla JPY:
Decyzje Banku Japonii w zakresie polityki monetarnej
Comiesięczne oceny gospodarcze oraz komentarze członków BoJ
Tankan Report
Indeks CPI
Bilans handlowy
Ekonomista radzi:
Wszystkie główne pary walutowe – EURUSD, USDJPY, USDCHF, GBPUSD, USDCAD oraz AUDUSD – znajdziesz na platformie transakcyjnej brokera. Analizuj zachowanie każdej z nich i próbuj swoich sił w tradingu 'na sucho’ – bez zaangażowania własnych środków. Rachunek demo pozwoli Ci handlować na wirtualnych pieniądzach. Otwórz darmowe konto demo.
USDCHF – Dolar Amerykański do Franka Szwajcarskiego
USDCHF, czyli tzw. Swiss to para walutowa określająca ile franków szwajcarskich należy zapłacić za jednego dolara. Zmiana wartości tej pary o jeden pips przy 1 locie wynosi 10 CHF zysku, bądź straty tradera. Podobnie jak JPY, Frank zyskał opinię „bezpiecznej przystani”. Źródła tego określenia sięgają jeszcze czasów „zimnej wojny”, kiedy widmo wojny między państwami bloku wschodniego pod dowództwem ZSRR, a kapitalistyczną zachodnią Europą wspieraną przez USA było realne. Szwajcaria już wtedy była uznawana za neutralny azyl, któremu udałoby się zachować zarówno depozyty, jak i wszelkie inne dobra.
W czasie drugiej wojny światowej Szwajcarzy zachowali neutralność, przez co byli wolni od wpływów „zewnętrznych”. Wprawdzie świat stał się znacznie mniejszy, także zachowanie neutralności przez Szwajcarię może już nie znajdować uzasadnienia. Pomimo braku członkostwa Szwajcarii w Unii Europejskiej, jest członkiem strefy Schengen. Po dziś dzień jednak szwajcarska waluta cieszy się sporym zainteresowaniem w momencie, kiedy pojawiają się różne niepokojące informacje ze świata, co pokazuje, że uczestnicy rynku reagują w bardzo schematyczny sposób.
Warto pamiętać, że Szwajcaria jest krajem mocno nastawionym na eksport, więc głównym rozgrywającym na szwajcarskiej walucie będzie bank centralny SNB (Schweizerische Nationalbank), który za jedną z najważniejszych kwestii uznaje obronę CHF przed nadmierną aprecjacją.
Najważniejsze dane ekonomiczne dla CHF:
Decyzje SNB oraz wypowiedzi dotyczące polityki monetarnej, jak również planowane interwencje na CHF
Wskaźnik globalizacji KOF
Wahania sprzedaży detalicznej
Bilans handlowy
Wskaźnik CPI i PPI
Poziom stopy bezrobocia
GBPUSD – Funt Brytyjski do Dolara Amerykańskiego
Funt szterling, jak potocznie jest nazywana waluta Wielkiej Brytanii jest ciągle jedną z najsilniejszych walut w Europie. Jego historia sięga XII wieku i króla Henryka II. Przez wieki Imperium Brytyjskie zdobywało coraz to nowe kolonie, rozszerzając wpływy monarchii angielskiej. Czasy kolonii przeminęły, zaś siła funta jest ciągle zauważalna za sprawą faktu, że na wyspach brytyjskich generowane jest trzecie największe PKB w Unii Europejskiej, co czyni GBP (Great Britain Pound) najsilniejszym środkiem płatniczym w Europie, po Euro.
Dlatego też GPBUSD znalazł swoje miejsce wśród głównych par walutowych na rynku walutowym, jako partner wymiany handlowej największych gospodarek świata. Na tej parze walutowej George Soros dokonał słynnej akcji spekulacyjnej, dzięki której zarobił ponad 1 mld dolarów w 1992 roku. Wydarzenia te spowodowały wycofanie się Banku Anglii z Mechanizmu Kursów Walutowych (ERM II), a sam Soros został okrzyknięty „Człowiekiem, który złamał Bank Anglii”.
Najważniejsze dane ekonomiczne dla GBP:
Protokoły ze spotkań Rady Banku Anglii
Indeks cen domów
Badania sektora handlu detalicznego oraz trendów przemysłowych
Raport o sprzedaży detalicznej
USDCAD – Dolar Amerykański do Dolara Kanadyjskiego
Kanadyjski dolar (CAD) jest walutą, która wchodzi w skład tzw. walut surowcowych. Tworzą je waluty, które są silnie uzależnione od cen surowców, takich jak np. ropa naftowa, miedź, złoto albo ruda żelaza. Silne powiązania waluty Kanady wynikają z faktu, że ropa jest istotnym produktem eksportowym tego kraju. Fakt, że ropa jest kwotowana w amerykańskich dolarach oznacza bowiem, że istnieje silna ujemna korelacja pomiędzy cenami ropy, a parą USDCAD.
Najważniejsze dane ekonomiczne dla CAD:
Raport na temat międzynarodowego obrotu papierami wartościowymi
Saldo bilansu handlowego
Indeks Ivey
Ceny ropy naftowej
AUDUSD – Dolar Australijski do Dolara Amerykańskiego
Australijski dolar, czyli tzw. „aussie” jest walutą silnie powiązaną z między innymi cenami rudy żelaza oraz złota, ponieważ to one są głównymi produktami eksportowanymi z Australii. Wszystkie towary cechuje silna korelacja dodatnia oraz pozostawanie pod wpływem dolara amerykańskiego, dlatego też warto śledzić wydarzenia z Ameryki Północnej chcąc się pozycjonować pod daną walutę.
Dodatkowo zarówno w Australii, jak również w Nowej Zelandii mamy do czynienia z atrakcyjnymi stopami procentowymi, co często budzi zainteresowanie graczy pozycyjnych i zachęca ich do strategii „Carry trade”. Strategia ta polega na inwestowaniu w walutę o wyższej stopie procentowej, w celu zarabiania na swapie. W jednym z artykułów pisaliśmy o strategii Long Term Carry Trading, która przybliża takie podejście.
Najważniejsze dane ekonomiczne dla AUD:
Raporty z posiedzenia Banku Australii (RBA)
Wskaźniki gospodarcze z Chin, Korei oraz Japonii, z racji silnych powiązań gospodarczych
Ceny rudy żelaza
Główne pary Walutowe Forex – Podsumowanie
Handel na głównych parach walutowych ma swoje ogromne plusy, do których przede wszystkim należy płynność, która zapewnia najlepsze możliwe wejście oraz wyjście z transakcji. Główne pary stanowią również punkt odniesienia dla crossów walutowych (czyli par nie składających się z dolara amerykańskiego).
Podstawowym ryzykiem na jakie wystawia się trader handlujący na wspomnianych parach walutowych polega na tym, iż często te pary wykazują skłonność do poruszania się w trendach bocznych, co uniemożliwia zajmowanie pozycji dla podążających za trendem (trend following). Jednakże dla traderów gotowych odrobić pracę domową i skupiających się na dokładnie przeprowadzonej analizie stanowią ogromną okazję do zarabiania pieniędzy.
Nie bez znaczenia są tez koszty transakcyjne, które to na parach majors są najniższe. Tutaj kłania się jeszcze raz płynność, która wpływa na wysokość spreadu, który przykładowo na EURUSD wynosi około 1 pipsa. Kiedy handlujemy krótkoterminowi i przy tym zawieramy dużą ilość transakcji, można powiedzieć, że pary majors są dla nas najważniejsze.
Australian Securities Exchange Ltd., nazywana także ASX Limited jest australijską spółką publiczną będącą operatorem Australian Securities Exchange, na zachodzie znanej także jako Sydney Stock Exchange, czyli Giełdy Papierów Wartościowych w Sydney. Powstała 1 kwietnia 1987 roku w wyniku połączenia sześciu stanowych giełd papierów wartościowych.
Australian Securities Exchange
ASX Group jest operatorem giełdowym, domem clearingowym oraz pośrednikiem płatniczym. Zajmuje się także współtworzeniem zasad działalności australijskich spółek publicznych oraz edukacją australijskich inwestorów.
Australijski system finansowy jest piątym największym systemem na świecie, australijski rynek akcyjny ma ósmą pozycję na świecie i drugą pozycję w regionie Azja – Pacyfik, jest to także trzeci największy rynek długu w regionie Azja – Pacyfik oraz największy rynek instrumentów pochodnych tego regionu, siódmy największy rynek walutowy. Para AUD/USD to czwarta najpopularniejsza para walutowa świata, a australijski rynek funduszy inwestycyjnych jest największym w regionie Azji – Pacyfiku i czwartym największym na świecie.
Kontrolę giełdową na Giełdzie Papierów Wartościowych w Sydney zapewnia Australian Securities nad Investments Commission (ASIC), będąca odpowiednikiem polskiej Komisji Nadzoru Finansowego. Clearing i pośrednictwo finansowe ASX kontrolowane jest z kolei przez Bank Rezerw Australii będący bankiem centralnym Australii.
Australian Securities Exchange zapewnia handel akcjami, kontraktami futures, opcjami, warrantami, kontraktami na różnicę kursową (CFDs), udziałami w funduszach inwestycyjnych, funduszami nieruchomościowymi oraz derywatami opartymi na stopie procentowej.
Historia Australian Securities Exchange
Początki historii Australian Securities Exchange sięgają drugiej połowy XIX wieku. W tamtym czasie w Australii powstało 6 osobnych giełd, które znajdowały się w stolicach stanów australijskich, czyli w Melbourne w stanie Victoria (założona w 1861 roku), w Sydney w Nowej Południowej Walii (roku 1871), w Hobart na Tasmanii (powstała w 1882 roku), w Brisbane w Queensland (otwarta w 1884 roku), w Adelaide w Australii Południowej (z roku 1887 roku) oraz w Perth w Australii Zachodniej (w roku 1889). Później powstała jeszcze druga giełda na Tasmanii – w Launceston, która połączyła się z giełdą Hobart.
Współpraca pomiędzy giełdami rozpoczęła się w listopadzie 1903 roku, kiedy odbyła się pierwsza międzystanowa konferencja giełd w Melbourne. Przedstawiciele australijskich giełd papierów wartościowych zbierali się na takich nieformalnych spotkaniach aż do 1937, kiedy powstało australijskie stowarzyszenie giełd – Australian Associated Stock Exchanges (AASE), w którym reprezentowane były wszystkie giełdy z Australii. Z czasem AASE ustanowiło jednolite zasady notowań, regulaminy giełdy, przepisy i stawki prowizji.
Obecnie funkcjonujący podmiot giełdowy z Australii powstał w 1987 roku dzięki decyzji australijskiego parlamentu, który zezwolił na połączenie wszystkich sześciu stanowych giełd w jedną spółkę, która przyjęła wówczas nazwę Australian Stock Exchange Limited. Co ciekawe, ASX była pierwszą giełdą na świecie, której akcje były notowane na jej własnym parkiecie – pierwszy dzień jej notowań przypadł na 14 października 1998 roku. W dniu 7 lipca 2006 roku Australian Stock Exchange połączyła się z SFE Corporation – spółką matką Sydney Futures Exchange.
Ekonomista radzi:
Rynek akcji australijskich oraz dolara australijskiego AUDUSD są niezwykle ciekawą alternatywą do akcji z USA i UE. Sprawdź jakie instrumenty z Australii znajdziesz na platformie transakcyjnej. Zarejestruj bezpłatne demo.
Indeksy i spółki z ASX
Indeksy spółek notowanych na Australian Securities Exchange obliczane są przez amerykańską agencję ratingową Standard & Poor’s. Z tego też powodu indeksy określane są za pomocą skrótu ASX lub S&P/ASX.
Najważniejszy indeks australijskiej giełdy papierów wartościowych to S&P/ASX 200 skupiający 200 spółek o najwyższej kapitalizacji oraz płynności. Jego publikacja rozpoczęła się 31 marca 200o roku od poziomu 3133,3 punktu. Wagi spółek w indeksie odpowiadają ich kapitalizacji rynkowej.
Najważniejsze spółki Australian Securities Exchange to spółki wydobywcze BHP Billiton oraz Rio Tinto, spółka telekomunikacyjna Telstra oraz banki i instytucje finansowe Commonwealth Bank of Australia, Westpac, National Australia Bank, Australia and New Zealand Banking Group, Macquarie Group, a także ubezpieczyciele Insurance Australia Group i QBE Insurance Group.
Oprócz indeksu 200 największych spółek, S&P publikuje także indeksy 20, 50, 100 oraz 300 największych spółek australijskiego parkietu.
ASX – Ciekawostki
Premarket w Australii trwa trzy godziny, od 7:00 do 10:00 czasu AEST, sesja główna rozpoczyna się o 10:00 i trwa do godziny 16:00 AEST.
Australijska giełda korzysta z dwóch platform handlowych – ASX Trade oraz ASX Trade24. Pierwsza z nich przeznaczona jest do handlu papierami wartościowymi, z kolei druga przeznaczona jest dla rynku derywatów. Wszystkie spółki notowane na Australian Securities Exchange notowane są w systemie ASX Trade. Jest to platforma oparta o system stworzony dla NASDAQ – NASDAQ OMX’s Genium INET System, który wykorzystuje wiele giełd na całym świecie. Jest to jeden z najszybszych i wielofunkcyjnych systemów inwestycyjnych na świecie, którego opóźnienie wynosi poniżej 250 mikrosekund (250 / 1 000 000 sekundy).
ASX Trade24 to globalna platforma handlu instrumentami pochodnymi. Punkty dostępowe do platformy znajdują się w Chicago, Nowym Jorku, Londynie, Hong Kongu, Singapurze, Sydney oraz Melbourne. Handel na tej platformie trwa przez 24 godziny na dobę – podobnie jak na rynku OTC.
Pod koniec października 2010 roku pojawiła się informacja o planowanej fuzji Australian Securities Exchange z Singapore Exchange (SGX). Planowana wartość transakcji wynosiła około 14 miliardów dolarów. Transakcja została jednak zablokowana przez Departament Skarbu Australii w dniu 8 kwietnia 2011 roku, co miało związek z analizą Foreign Investment Review Board, z której wynikało, że fuzja ta nie leży w interesie Australii.
Dla większości inwestorów rynek stopy procentowej nie jest tak znany jak rynek walutowy lub rynek akcyjny, choć przecież jest do niego bardzo podobny. Taka sytuacja nie ma miejsca bez powodu. Kontrakty na rynku stopy procentowej to instrumenty przeznaczone przede wszystkim dla instytucji finansowych, banków, funduszy hedgingowych oraz przedsiębiorstw, które chcą zabezpieczać swoje interesy. Inwestorzy indywidualni mają raczej niewielki udział w transakcjach na rynku stopy procentowej, choć oczywiście trzeba pamiętać, że stopy procentowe same w sobie ich dotyczą – mają w końcu wpływ na wartość walut, na rynek akcyjny oraz na obligacje skarbowe. Transakcje ograniczające ryzyko stopy procentowej funkcjonują na rynku OTC (z angielskiego over the counter), czyli na rynku pozagiełdowym, nazywanym także międzybankowym, a także na rynku giełdowym.
Pierwszy z nich jest rynkiem nieregulowanym, przez słynnego inwestora Warrena Buffeta nazywanym już w 2002 roku „finansową bronią masowego rażenia”. Oczywiście OTC to nie tylko kontrakty na stopę procentową, ale także inne kontrakty terminowe, swapy walutowe, znane z kryzysu z 2008 roku CDS-y, które do bankructwa lub na skraj bankructwa doprowadziły pokaźną grupę instytucji finansowych i wiele innych instrumentów. Na rynku giełdowym możemy zakupić kontrakty terminowe na przykładowo LIBOR (London Interbank Offered Rate) czy WIBOR (Warsaw Interbank Offered Rate), a także opcje, o wszystkich tych instrumentach nieco niżej. Jeżeli chodzi o zabezpieczenia przed ryzykiem procentowym przeznaczone dla przedsiębiorstw, poza transakcjami zawieranymi na rynku giełdowym oraz OTC, mają one możliwość skorzystania ze specjalnie skrojonych na ich potrzeby ofert niektórych banków obsługujących klientów instytucjonalnych.
LIBOR i WIBOR
LIBOR, czyli London Interbank Offered Rate to referencyjna wysokość oprocentowania depozytów i kredytów na rynku międzybankowym w Londynie. Stawka LIBOR wyznaczana jest dla dolara amerykańskiego, euro, franka szwajcarskiego, funta szterlinga oraz jedna japońskiego dla pożyczek na 1 dzień, 1 tydzień, 1 miesiąc, 2 miesiące, 3 miesiące, 6 miesięcy i 1 rok. Wartość LIBOR obliczana jest jako średnia arytmetyczna wielkości oprocentowania podawanych przez banki, które są uczestnikami panelu LIBOR po uprzednim odrzuceniu najwyższych oraz najniższych ofert – aby uniknąć manipulacji wartością LIBOR odrzuca się wszystkie „niestandardowe” oferty.
Wysokość oprocentowania wyznaczana jest w każdy dzień roboczy o godzinie 11:00 GMT. Uczestnikami wspomnianego panelu są banki, które prowadzą działalność na rynku międzybankowym w Londynie. Całe przedsięwzięcie kontroluje ICE Benchmark Administration, który jest częścią grupy giełdowej Intercontinental Exchange z Nowego Jorku. LIBOR jest podstawową składową we wzorach na mających wpływ na wartość transakcji na całym świecie oraz na oprocentowanie depozytów i kredytów.
WIBOR, czyli Warsaw Interbank Offered Rate to polski odpowiednik londyńskiego LIBORu. Jest to więc referencyjna wysokość oprocentowania kredytów na polskim rynku międzybankowym. Podobnie jak LIBOR, WIBOR jest obliczany jako średnia arytmetyczna wielkości oprocentowania podawanych przez banki należące do panelu WIBOR, którymi są największe banki funkcjonujące na polskim rynku.
Wyznaczany jest o godzinie 11.00 każdego dnia roboczego, a czas w którym ustalana jest wartość WIBOR nazywany jest fixingiem WIBOR. Oprocentowanie WIBOR wyznaczane jest dla kredytów udzielanych sobie nawzajem przez banki na okres overnight, czyli kredyt na jeden dzień począwszy od dnia zawarcia transakcji, tommorow/next, czyli kredyt na jeden dzień począwszy od następnego dnia roboczego po zawarciu transakcji, spot week, czyli kredyt na tydzień począwszy od daty dwa dni po zawarciu transakcji oraz na rozpoczynające się dwa dni po transakcji, 2 tygodnie, miesiąc, 3 miesiące, 6 miesięcy, 9 miesięcy oraz 1 rok. Stawka WIBOR jest podstawową wartością służącą do wyliczania oprocentowania dla większości kredytów udzielanych na terenie Polski oraz jest stawką bazową dla wielu transakcji pochodnych zawieranych na rynkach finansowych. Na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie istnieje możliwość handlu kontraktami futures na WIBOR.
Trading Coach radzi:
Interesujesz się tematyką rynków finansowych? Więcej informacji na temat aktualnej sytuacji na rynkach – zarówno regulawanych, jak i OTC – uzyskasz na bezpłatnych szkoleniach. Sprawdź najbliższy wolny termin.
Instrumenty rynku stopy procentowej
Rynek stopy procentowej to oczywiście instrumenty pochodne oparte o różne stopy procentowe. Istnieje kilka najpopularniejszych instrumentów, w które zaangażowane są na świecie biliony dolarów największych instytucji finansowych z całego świata.
Pierwszym z tych instrumentów jest IRS (z angielskiego Interest Rate Swap), czyli swap stopy procentowej. Jest to kontrakt wymiany płatności odsetkowych, będący jednym z najbardziej podstawowych instrumentów pochodnych i handluje się nim na rynku międzybankowym. Swap stopy procentowej stanowi umowę pomiędzy dwiema stronami, na podstawie której strony te wypłacają sobie wzajemnie odsetki od umownego nominału kontraktu, które naliczane są według odmiennej stopy procentowej. Co ciekawe transakcja IRS może być porównana do wymiany odsetek od dwóch kuponowych obligacji lub do serii kontraktów FRA, o których nieco niżej. Instytucje finansowe inwestują w kontrakty Interest Rate Swap aby zarządzać ryzykiem stóp procentowych (choć to tylko teoria, bo wiadomo, że kontrakty na stopę procentową wykorzystywane są także czysto spekulacyjnie). IRS pozwala na zmianę stopy procentowej kredytu lub stopy procentowej inwestycji ze stopy zmiennej na stałą lub inną zmienną, a także ze stopy stałej na zmienną. Swap stopy walutowej daje również możliwość zabezpieczenia przed wzrostem kosztu kredytu lub przed obniżeniem stopy zwrotu z inwestycji. Transakcje IRS zawierają coraz częściej korporacje, aby zapewnić sobie stały koszt finansowania lub tańsze finansowanie w obcej walucie.
Drugi z popularnych na rynku stopy procentowej instrumentów finansowych to swap walutowo – procentowy, czyli CCIRS lub CIRS (z angielskiego Cross Currency Interest Rate Swap). Nazywany jest on także swapem walutowym rynku kapitałowego (z angielskiego Currency Swap of the Capital Market, w skrócie Currency Swap). CIRS jest transakcją polegającą na wymianie między kontrahentami płatności odsetkowych naliczanych od kwot nominowanych w różnych walutach i określanych według różnych stóp procentowych. Transakcje CIRS wykorzystywane są zwykle w celu zabezpieczenia ryzyka walutowego oraz stopy procentowej wynikającego z otwartych pozycji bilansowych podmiotu. W przypadku operacji CIRS często dochodzi do wymiany wartości nominalnej transakcji. Instrumenty CIRS mają także znaczenie płynnościowe, ponieważ ich termin zapadalności przekracza niemal zawsze 1 rok.
Kolejny instrument finansowy warty naszej uwagi do FRA, czyli Forward Rate Agreement. Jest to umowa, w ramach której dwaj kontrahenci ustalają wysokość stopy procentowej, która ma obowiązywać w przyszłości dla określonej kwoty wyrażonej w walucie transakcji dla z góry określonego okresu czasu. Jak w każdym kontrakcie tak i w kontrakcie Forward Rate Agreement wyróżnia się dwie strony transakcji – kupującego, zawierającego pozycję długą oraz sprzedającego, zawierającego pozycję krótką. Kupujący otrzymuje przepływ, na którego wpływ ma stawka referencyjna ustalona w dniu wygaśnięcia kontraktu, w zamian za stałą stawkę kontraktu ustaloną w dniu zawarcia transakcji. Sprzedający otrzymuje przepływ stały w zamian za stawkę referencyjną.
Nie możemy jednak zapomnieć o jednym, bardzo istotnym papierze wartościowym, który tak naprawdę nie jest zaliczany do rynku stopy procentowej, ponieważ jest instrumentem dłużnym, ale jego wartość zależy bezpośrednio od stopy procentowej kraju, który wyemitował ten papier. Jest to oczywiście obligacja. Wycena obligacji jest przede wszystkim uzależniona od stóp procentowych kraju, ale oczywiście na jej cenę wpływają także inne czynniki – na czele z ratingiem kredytowym i kondycją gospodarczą.
To oczywiście nie wszystkie instrumenty pochodne, których instrumentem bazowym są stopy procentowe. Popularnymi instrumentami terminowymi na stopy procentowej są chociażby opcje, które oczywiście są dostępne już chyba dla wszystkich instrumentów notowanych na światowych giełdach. Oprócz tego można zawierać kontakty terminowe – futures oraz forward na stopy procentowe, na przykład na wyżej wymienione stawki WIBOR i LIBOR, a zasada działania tych instrumentów nie różni się niczym od kontraktów na inne instrumenty.
Ciekawostki
Od początku 2016 roku, a nawet od dłuższego czasu słychać głosy o tym, że transakcje na rynku OTC mogą być przyczyną kolejnego kryzysu finansowego, który może mieć skalę porównywalną lub nawet większą od tego z lat 2007 – 2009. Duża część tych kontraktów to właśnie kontrakty na stopę procentową. Przykładowo, ze sprawozdania Deutsche Bank na 31 grudnia 2014 roku wynika, że wartość derywatów OTC, w które zaangażowany jest jeden z najistotniejszych banków inwestycyjnych świata wynosi ponad 47 bilionów euro, z czego prawie 37,6 biliona euro stanowią instrumenty, których wartość oparta jest o stopy procentowe. Dla porównania PKB świata w 2014 roku wyniósł niecałe 78 bilionów dolarów. A pamiętajmy o tym, że są to tylko derywaty OTC tylko jednego banku.
To czy doprowadzą do kolejnego krachu na rynkach finansowych, czy będą tylko jedną z przyczyn, czy wcale nie doprowadzą do kryzysu jest wielką niewiadomą. Wiadomo jednak, że jest to rynek wyjątkowo zlewarowany, co oznacza, że ma potężną siłę rażenia. Optymiści mówią, że te wartości nic nie znaczą, ponieważ istotna jest tylko wartość nominalna instrumentów, a pesymiści wieszczą, że kontrakty z rynku OTC doprowadzą do upadku całego sektora finansowego i jego absolutnego resetu. Stara chińska klątwa brzmi „obyś żył w ciekawych czasach” – dla tych, dla których rynki finansowe są codziennością, takie czasy właśnie trwają i wiele wskazuje na to, że trwać jeszcze będą długo.
Toronto Stock Exchange, podmiot należący do grupy TMX Group jest jedną z największych giełd papierów wartościowych na świecie – pod względem kapitalizacji zajmuje globalnie ósme miejsce.
Główna siedziba giełdy znajduje się w Toronto, jednak spółka posiada również biura w Montrealu, Winnipeg, Calgary oraz Vancouver. Data założenia giełdy przypada na 25 października 1861 roku.
Historia Toronto Stock Exchange
Początki tej giełdy sięgają 26 lipca 1852 roku, kiedy grupa biznesmenów z Toronto utworzyła Stowarzyszenie Brokerów (z angielskiego Association of Brokers). Niestety nie przetrwały żadne dokumenty ani ślady transakcji związane z tym stowarzyszeniem.
Bardzo interesującym faktem jest wydarzenie, które miało miejsce 25 października 1861 roku. Tego dnia 24 osoby spotkały się w Masonic Hall (Loży Masońskiej w Toronto) aby oficjalnie powołać Toronto Stock Exchange. Formalnie jednak giełda została inkorporowana dopiero w 1878 roku na podstawie decyzji parlamentu Ontario.
Toronto Stock Exchange działała nieprzerwanie i rozwijała się aż do 1914 roku, kiedy została zatrzymana na trzy miesiące w związku z groźbą wybuchu paniki wynikającej z I wojny światowej. Kolejnym ważnym wydarzeniem związanym z Giełdą Papierów Wartościowych w Toronto była jej fuzja z głównym konkurentem – Standard Stock and Mining Exchange, która miała miejsce w 1934 roku.
W związku z transakcją, 3 lata później TSX otworzył parkiet giełdowy w nowej siedzibie przy Bay Street w Toronto. W 1977 roku wprowadzono automatyczny system obrotu TSX CATS (Toronto Stock Exchange Computer Assisted Trading System), który zaczął obsługiwać mniej płynne aktywa. W roku 1983 roku siedziba TSX przeniesiona została do Exchange Tower.
Bardzo istotna zmiana nastąpiła 23 kwietnia 1997 roku, kiedy to zamknięto fizyczny trading floor, a Toronto Stock Exchange stała się drugą największą giełdą Ameryki Północnej, na której handel obsługiwany był wyłącznie drogą elektroniczną. W roku 2000 Giełda Papierów Wartościowych w Toronto przestała być organizacją non-profit i upubliczniła swoje akcje na własnym parkiecie, a w 2001 roku TSE przejęła prawo własności Canadian Venture Exchange (CDNX) i zmieniła swój akronim z TSE na TSX.
W 2006 roku utworzone zostało bezpośrednie połączenie pomiędzy giełdą w Toronto a New York Stock Exchange. W maju 2008 roku zakończony został proces przejęcia przez TSX podmiotu Montreal Exchange. Transakcja opiewała na sumę 1,31 miliarda dolarów. Giełdy z Toronto oraz Montrealu stały się jednym przedsiębiorstwem, a spółka TSX Group została przemianowana na TMX Group Inc.
Sytuacja kapitałowa TMX Group miała zmienić się istotnie w 2011 roku. 9 lutego 2011 ogłoszona została fuzja z londyńską grupą giełdową – London Stock Exchange Group (LSE). Wartość spółek notowanych na obu giełdach osiągnęłaby w sumie 5,9 biliona dolarów. Gdyby transakcja doszła do skutku podmiot stałby się drugą największą pod względem kapitalizacji notowanych na nim spółek na świecie, o kapitalizacji o prawie połowę większej od NASDAQ. Ówczesny prezes London Stock Exchange Group miał zostać dyrektorem wykonawczym (CEO) nowopowstałej spółki, a prezes TMX Group miał zostać prezydentem spółki.
Fuzja spółek nie została jednak sfinalizowana. Przeszkodą nie do przejścia była konieczność uzyskania 2/3 głosów akcjonariuszy TMX Group. Głosowanie nie powiodło się z racji obaw gubernatora Banku Kanady dotyczących oddania władzy nad kanadyjskim clearingiem zagranicznemu podmiotowi oraz w wyniku sprzeciwu ministra finansów Ontario. Co ciekawe, akcjonariusze London Stock Exchange Group fuzję zatwierdzili, a więc cała transakcja została zablokowana wyłącznie przez stronę kanadyjską.
Ekonomista radzi:
O możliwościach, jakie dla inwestora stwarza globalny handel na giełdach w Nowym Jorku, Toronto czy Londynie dowiesz się na bezpłatnych szkoleniach inwestycyjnych. W trakcie spotkań online z ekspertami rynkowymi dowiesz się, jak te możliwości wykorzystać. Sprawdź najbliższy termin webinaru.
Indeksy i spółki notowane na TSX
Dwa najważniejsze indeksy Toronto Stock Exchange to obliczane przez agencję ratingową Standard & Poor’s S&P/TSX Composite oraz S&P/TSX 60. Pierwszy z indeksów – TSX Composite, skupia największe pod względem kapitalizacji spółki notowane na Toronto Stock Exchange. Reprezentuje on około 95% kapitalizacji wszystkich kanadyjskich spółek notowanych na TSX.
Aby spółka znalazła się w indeksie TSX Composite musi między innymi: stanowić co najmniej 0,05% wartości indeksu, a średnia cena akcji spółki z ostatnich trzech miesięcy oraz z trzech ostatnich dni sesyjnych miesiąca będącego ostatnim miesiącem przed rewizją indeksu musi wynosić co najmniej 1 CAD, spółki znajdujące się w indeksie muszą być także inkorporowane pod prawem kanadyjskim, a wartość obrotu ich akcjami nie może być mniejsza niż 0,025% całkowitego obrotu akcjami na parkiecie w Toronto.
Aby żadna spółka nie miała zbyt dużego wpływu na indeks wprowadzone zostały przepisy, które ograniczają wpływ pojedynczych spółek na indeks do maksymalnie 15% wartości. Najbardziej znane spółki znajdujące się w indeksie TSX Composite to Air Canada, Bank of Montreal, Bank of Nova Scotia, BlackBerry Limited, Bombardier Inc., National Bank of Canada, Royal Bank of Canada, Thomson Reuters Corp., TSX Group Inc. oraz Valeant Pharmaceuticals International Inc. Indeks TSX 60 skupia z kolei 60 największych spółek Toronto Stock Exchange – jest kanadyjskim odpowiednikiem WIG 20.
Toronto Stock Exchange – Ciekawostki
Wśród 24 założycieli giełdy z Toronto, którzy w 1861 roku zebrali się w loży masońskiej znajdował się także inżynier Sir Kazimierz Gzowski – zasłużony dla Kanady Polak urodzony w Petersburgu, szlachcic, budowniczy kolei, dróg, mostów (w tym przeszło kilometrowego mostu na rzece Niagara łączącego Kanadę ze Stanami Zjednoczonymi) i portów na terenie Kanady, jeden z współtwórców centralnego systemu transportowego w tym kraju, polityk, prawnik, filantrop, działacz społeczny oraz administrator prowincji Ontario.
Sesja w Giełdzie Papierów Wartościowych w Toronto rozpoczyna się o 9:30 ET i trwa do 16:00 ET. After market rozpoczyna się 15 minut później, o 16:15 ET i trwa trzy kwadranse do 17:00 ET.
Warszawska Giełda Towarowa Spółka Akcyjna, czyli WGT S.A. powstała w 1995 roku, jako spółka akcyjna, której głównym przedmiotem działalności było prowadzenie giełdy towarowej. Jest jednym z niewielu podmiotów w Polsce, który umożliwia zawieranie transakcji terminowych.
Obecnie rynek, na którym działa WGT S.A. dzieli się na trzy sektory: towarowy – obejmujący rynek spot oraz rynek towarowy na produkty rolne, krótkoterminowych stóp procentowych – obejmujący kontrakty na WIBOR 1M i 3M oraz rynek walutowy – obejmujący kontrakty oraz opcje na waluty. Kontrakty futures na waluty i opcje na kontrakty futures na waluty cieszące się największym zainteresowaniem oparte są o pary USD/PLN, EUR/PLN, CHF/PLN, USD/EUR.
Historia WGT S.A.
Pierwotnym celem Warszawskiej Giełdy Towarowej S.A. było pośredniczenie w handlu produktami rolnymi na polskim rynku. Niemniej jednak już od momentu uruchomienia giełdy tworzone były zasady i reguły działalności giełdy na rynku terminowym. Rozwiązania były opracowywane nie tylko z dużym udziałem polskich inwestorów (co było bardzo dobrym pomysłem, ponieważ giełda jest przecież tworzona dla inwestorów), ale również ze specjalistami zagranicznymi z bardzo dużym doświadczeniem związanym z giełdami terminowymi – specjalistami z chicagowskiej giełdy futures i opcji, czyli założonej niemal 150 lat wcześniej Chicago Board of Trade, która była wówczas największą na świecie giełdą terminową oraz partnerami z londyńskiej giełdy LIFFE (London International Financial Futures and Options Exchange).
Pierwsze kontrakty terminowe wprowadzono do obrotu na WGT S.A. 20 stycznia 1999 roku. Były to kontrakty na dolara amerykańskiego oraz markę niemiecką, która trzy miesiące później, w kwietniu 1999 roku zastąpiona została przez euro.
W momencie powstania Warszawskiej Giełdy Towarowej SA głównym akcjonariuszem spółki była Fundacja na Rzecz Giełdy Paszowo – Zbożowej, ale 5 lat później w roku 2000, nastąpiło rozproszenie akcjonariatu. Do grona akcjonariuszy dołączyło wiele banków i duża grupa przedsiębiorstw z branży rolno – spożywczej.
Kolejny kamień milowy postawiony został w 2001 roku, kiedy to na WGT S.A. wprowadzono możliwość handlu towarami rolnymi przez Internet. Zmiana ta istotnie wpłynęła nie tylko na wzrost zainteresowania towarami rolnymi na rynku giełdowym, ale także na popularność rynku instrumentów pochodnych. W związku ze skokiem zainteresowania Warszawska Giełda Towarowa S.A. wprowadziła wiele nowych produktów. W 2002 roku wprowadzone zostały kontrakty na skarbowe obligacje 2, 5 i 10 letnie. W 2003 roku dodano także możliwość handlu kontraktami opartymi o waluty, wśród których był eurodolar, korona czeska, frank szwajcarski oraz para euro z forintem węgierskim.
W 2005 roku utworzone zostały dwie nowe spółki: e-WGT S.A. oraz Izba Rozliczeniowa WGT S.A. E-WGT S.A. to działająca w ramach grupy WGT S.A. Internetowa Giełda Rolna, która organizuje obrót towarami na platformie przetargowej oraz transakcyjnej. Producenci rolni oraz przedsiębiorcy, którzy chcą kupić lub sprzedać towar za pośrednictwem e-WGT S.A. mogą to zrobić samodzielnie, pod warunkiem spełnienia kilku wymogów formalnych lub mogą skorzystać z usług Publicznych Członków e-WGT S.A. Zadaniem spółki jest więc pośrednictwo w sprzedaży fizycznych towarów pochodzenia rolnego.
Izba Rozliczeniowa WGT S.A. zajmowała się rozliczaniem transakcji zawieranych na rynku kontraktów futures i opcji. Później w skład grupy WGT S.A. weszła również Izba Rozrachunkowa Polskiego Rynku Terminowego S.A. – instytucja finansowa, która przejęła obowiązki od Izby Rozliczeniowej WGT S.A., gwarantuje i rozlicza transakcje na kontrakty futures dla WGT S.A. oraz transakcje towarowe zawierane na platformie internetowej e-WGT.
Ekonomista radzi:
Handel towarami przez wiele stuleci był domeną intytucji i zamożnych inwestorów. Dzięki kontraktom CFD każdy z inwestorów może spróbować swoich sił w handlu na złocie, srebrze czy ropie naftowej. Zarejestruj bezpłatne demo i przekonaj się sam, czy handel na towarach jest dla Ciebie.
Instrumenty na Warszawskiej Giełdzie Towarowej S.A.
Obecnie inwestorzy działający na Warszawskiej Giełdzie Towarowej mają do dyspozycji instrumenty oparte na parach USD/PLN, EUR/PLN, CHF/PLN, EUR/USD, JPY/PLN, GBP/PLN, NOK/PLN, SEK/PLN, EUR/CHF, EUR/CZK, EUR/GBP, EUR/HUF, EUR/JPY, EUR/NOK, EUR/SEK, USD/CAD, USD/CHF, USD/JPY, USD/NOK, USD/SEK, AUD/USD, GBP/USD, AUD/CAD, AUD/CHF, AUD/JPY, AUD/NZD, CAD/CHF, CHF/HPY, EUR/AUD, EUR/CAD, EUR/NZD, GBP/AUD, GBP/CAD, GBP/CHF, GBP/JPY, NZD/JPY oraz NZD/USD, jak również oparte na WIBOR 1M i WIBOR 3M, obligacjach 2, 5 i 10 letnich oraz na pszenicy konsumpcyjnej i pszenicy paszowej.
Krytyka WGT
Warszawska Giełda Towarowa S.A. była zamieszana w aferę polityczną, która rozpętała się w styczniu 2008 roku. Ówczesny prezes przedsiębiorstwa „Elewarr”, do którego należały największe w Polsce magazyny zbożowe, a które samo należało do państwowego przedsiębiorstwa Agencji Nieruchomości Rolnych – Andrzej Śmietanko, członek Polskiego Stronnictwa Ludowego – wydał polecenie dyrektorom oddziałów terenowych, aby sprzedaż zboża z Elewarru odbywała się tylko za pośrednictwem Warszawskiej Giełdy Towarowej, w której głównym udziałowcem był Zbigniew Komorowski, również należący do Polskiego Stronnictwa Ludowego. W związku z tym pojawiły się oskarżenia o faworyzowanie firmy powiązanej z działaczami PSL, co mogło działać na szkodę Skarbu Państwa.
Więcej o rynku towarowym i giełdach towarowych znajdziesz w tym artykule.
