Rachunek na Start

Moscow Stock Exchange, a oficjalnie Moscow Exchange (MOEX) to rosyjska giełda papierów wartościowych zlokalizowana w Moskwie. Jest to największa grupa giełdowa w Rosji pośrednicząca w obrocie akcjami, obligacjami, instrumentami pochodnymi, walutami oraz metalami szlachetnymi. Grupa Moscow Exchange działa również jako operator centralnego depozytu papierów wartościowych (National Settlement Depository – rosyjski odpowiednik polskiego Krajowego Depozytu Papierów Wartościowych KDPW), a także jako największa izba rozliczeniowa (National Clearing Centre).

Giełda Moscow Exchange powstała 19 grudnia 2011 roku z połączenia Moscow Interbank Currency Exchange (MICEX) oraz Russian Trading System (RTS). Sama spółka Moscow Exchange notowana jest na giełdzie, a obrót na moskiewskiej giełdzie rozliczany jest w miejscowych rublach. Zgodnie ze stanem na kwiecień 2016 roku około 57% akcji Moscow Exchange znajdowało się w wolnym obrocie (free float). Pozostałe akcje znajdowały się w portfelach Centralnego Banku Rosji (11,75%), komercyjnego banku Sberbank (9,9%), Vnesheconombank (8,4%) – rosyjskiego, państwowego banku niekomercyjnego, stanowiącego swojego rodzaju bank rozwoju, który można przyrównać do polskiego Banku Gospodarstwa Krajowego oraz Europejskiego Banku Odbudowy i Rozwoju (6,1%).

Historia Moscow Exchange

Moskiewska Giełda Papierów Wartościowych, która jak już wspomniano, powstała w wyniku fuzji dwóch największych moskiewskich giełd: MICEX –Moscow Interbank Currency Exchange oraz RTS –Russian Trading System. Obie giełdy powstały w trakcie rosyjskich przekształceń ustrojowych w latach 90. ubiegłego stulecia i były liderami obrotu na rosyjskim rynku kapitałowym, a ich indeksy – MICEX oraz RTS były najważniejszymi indeksami giełdowymi Rosji i wyznacznikami kondycji rosyjskiego rynku. Fuzja dwóch giełd miała rozszerzyć zasięg działalności moskiewskiej giełdy i przekształcić Moskwę w jedno z międzynarodowych centrów finansowych. To jednak się nie udało, choć nie była to wina nowo stworzonego podmiotu – rozwój Moskwy jako międzynarodowego centrum finansowego jest niemożliwy z powodu napięć pomiędzy krajami zachodnimi oraz Rosją, niestabilnej sytuacji politycznej w samej Rosji, embarg narzuconych na Rosję, wysokiej inflacji rosyjskiego rubla, recesji i wielu innych polityczno – gospodarczych czynników, które blokują rozwój rosyjskiej gospodarki.

Rebranding giełdy nastąpił w lipcu 2012 roku. Następny przełom miał miejsce 15 lutego 2013 roku, kiedy zakończony został proces pierwszej oferty publicznej, na której sprzedane zostały udziały w nowo powstałej giełdzie. Wartość IPO wyniosła 15 miliardów rubli, co stanowiło wówczas około pół miliarda dolarów amerykańskich – było to największe IPO przeprowadzane wyłącznie na rosyjskim parkiecie w historii. Zainteresowanie ofertą dwukrotnie przekroczyło podaż sprzedawanych akcji. Akcje giełdy włączone zostały w dniu 26 listopada 2013 roku do indeksu MSCI Russia.

Kadra zarządzająca MOEX

Zarząd Moscow Exchange składa się z 5 osób. Dyrektorem zarządzającym (CEO) MOEX jest Alexander Afanasiev, który przez 7 lat pracował jako przewodniczący rady MICEX FX Market oraz działa jako współprzewodniczący National Foreign Exchange Association oraz National Securities Market Association. Wiceprezesem MOEX jest Andrey Shemetov, były dyrektor zarządzający domu maklerskiego Aton. Stanowisko CIO dzierży Siergiej Poliakoff związany z rynkiem papierów wartościowych od ponad 2 dekad. Dyrektorem finansowym (CFO) jest Evgeny Fetisov, wcześniej związany z Citibank, McKinsey & Co. oraz Da Vinci Capital Partners. Dyrektorem operacyjnym (COO) jest Dmitry Shcheglov od lat związany z MICEX.

Ponadto szefem działu ryzyka i rozliczeń jest Luis Vincente, który wcześniej zarządzał ryzykiem na brazylijskiej giełdzie BM&F Bovespa.

Od 2016 roku rada nadzorcza Moscow Exchange składa się z 12 członków, wśród których znajdują się: Aleksiej Kudrin – były wicepremier i minister finansów Federacji Rosyjskiej, Alexander Afanasiev, czyli CEO Moscow Exchange, Sean Glodek – wiceprezes Russian Direct Investment Fund, Andrey Golikov – członek zarządu Narodowego Centrum Rozliczeniowego (National Clearing Centre), Maria Gordon – była zarządzająca portfela aktywów z rynków rozwijających się w Goldman Sachs oraz PIMCO, Valery Goreglyad – główny rewident Bank of Russia, Jurij Denisow z Instytutu Badań Statystycznych i Ekonomii przy National Research Univeristy, Anatoly Karachinsky – współzałożyciel i prezes zarządu IBS Group (jeden z największych dostawców usług IT w Europie Środkowej i Wschodniej), konsultant Duncan Paterson, dyrektor generalny Federacji Europejskich Giełd Papierów Wartościowych (FESE), główny ekonomista China Development Bank – Yuan Wang oraz Bella Zlatkis – wiceprezes zarządu Sbierbanku i wiceminister finansów Rosji.

Rynki Moscow Exchange

Podstawowymi platformami działalności Moscow Exchange są rynek akcji oraz rynek obligacji. Jest to również podstawowa forma pozyskiwania kapitału przez krajowych i (rzadziej) zagranicznych inwestorów. Moscow Exchange zajmuje się pośrednictwem w obrocie rosyjskich spółek akcyjnych, a także rządowych, komunalnych i korporacyjnych papierów dłużnych. W latach 2013 – 2014 na Moscow Exchange miało miejsce 16 ofert publicznych, których wartość wyniosła 200 miliardów rubli. Ponadto przeprowadzono ponad 400 emisji obligacji, dzięki którym pozyskano 3,4 biliona rubli finansowania. Na Moscow Exchange notowane są akcje największych przedsiębiorstw Rosji (również państwowych) takich jak Gazprom, Rosnieft, Łukoil, VTB czy Sbierbank.

Pośrednictwem w obrocie na moskiewskiej giełdzie papierów wartościowych zajmuje się większość globalnych banków inwestycyjnych. Rozliczeniami rosyjskich akcji i obligacji zajmuje się także Euroclear oraz Clearstream. Zmiany ustawodawcze mają skłonić rosyjskich inwestorów do lokowania środków na moskiewskiej giełdzie. Z tego samego powodu zmieniane są także regulacje dotyczące niepublicznych funduszy emerytalnych.
Rynek walutowy oraz rynek pieniężny Giełdy Papierów Wartościowych w Moskwie stanowi kluczowy element rosyjskiego systemu finansowego. Centralny Bank Rosji wykorzystuje Moscow Exchange do realizowania polityki pieniężnej oraz zapewniania płynności na rynku poprzez transakcje repo oraz swapy walutowe. Moscow Exchange zapewnia szeroki wachlarz instrumentów finansowych wykorzystywanych przez przedsiębiorstwa do zarządzania płynnością oraz ryzykiem walutowym. Moscow Exchange jest centrum wymiany rosyjskiego rubla na inne pary walutowe przy niskich kosztach transakcyjnych, co jest dość trudne poza granicami Rosji. Wszystkie transakcje walutowe rozliczane są przez National Clearing Centre. Najpopularniejsze pary walutowe na moskiewskiej giełdzie to USD/RUB oraz EUR/RUB. Popularne są także pary z chińskim juanem oraz dolarem hongkońskim.

Moscow Exchange jest także jedną z 10 największych platform wymiany instrumentów pochodnych na świecie. W Moskwie handlować można między innymi opcjami i kontraktami futures na indeksy i akcje z giełdy rosyjskiej oraz giełd zagranicznych, pary walutowe, metale szlachetne, energię i produkty rolne. Kontrakty terminowe na indeks RTS według danych z czerwca 2014 roku były szóstym najpopularniejszym instrumentem pochodnym na indeks giełdowy na świecie. Bardzo popularne są także kontrakty terminowe na parę walutową dolara amerykańskiego i rosyjskiego rubla. W październiku 2016 roku na Moscow Exchange notowanych było 58 kontraktów futures oraz 18 rodzajów opcji.

Poza tym na Moscow Exchange trwa także obrót spot złotem, srebrem, platyną, palladem. Oprócz tego Moscow Exchange pośredniczy w handlu zbożem, także w postaci kontraktów terminowych. Za pośrednictwem platformy National Mercantile Exchange rosyjski rząd dokonuje interwencji na rynku zbożowym.

Indeksy i spółki notowane na MOEX

Główny indeks rosyjskiej giełdy – MICEX składa się z 50 akcji spółek – AFK Sistema, JSC Aeroflot, Acron, AC Alrosa, OAO ANK Bashneft, Severstal, DIXY Group, OAO E.ON Russia, FGC UES, Gazprom, OJSC MMC Norilsk Nickel, JSC RusHydro, JSC Inter RAO UES, OAO Lukoil, OJSC LSR Group, OJSC MMK, OJSC Magnit, JSC IDGC Holding, AO Mosenergo, MOESK, OAO Mostotrest, Machel OAO, MTS OJSC, OJSC M.video, NLMK, PJSC NCSP, JSC Novatek, JSC OGK-2, PhosAgro, JSC Pharmstandard, PIK Group, Raspadskaya OJSC, Rosneft, Rostelecom, Rusal, Sberbank, Surgutneftegas, Sollers, Tatneft, Transneft, Uralkali, Vsmpo – Avisima Corporation, JSC VTB Bank oraz V.Bank. Cztery przedsiębiorstwa maja ponad 5 procent udziału w indeksie, z czego trzy ponad 10 procent. 5,84% udziału ma państwowe przedsiębiorstwo paliwowe Rosneft, 13,97% udziału należy do spółki paliwowej Lukoil, 14,01% indeksu to bank komercyjny Sberbank, a 15% wpływu na indeks należy do najbardziej znanej rosyjskiej spółki państwowej – Gazprom. W sumie te 4 przedsiębiorstwa stanowią prawie połowę indeksu MICEX.

Drugi istotny indeks z moskiewskiej giełdy to indeks RTS. On również składa się z 50 spółek, a część nich w nim zawartych pokrywa się z tymi z indeksu MICEX. Są to: JSC Gazprom, OAO Lukoil, Sperbank, PJSC Magnit, OJSC MMC Norilsk Nickel, JSC Novatek, Rosneft, Surgutneftegas OJSC, MTS OJSC, JSC VTB Bank, JSC Transneft, JSC Tatneft, OJSC Uralkali, Polymetal International plc, Yandex N.V. OJSC Megafon, OJSC Alrosa, OJSC Rostelecom, OAO Severstal, JSC RusHydro, Moscow Exchange, Rusal RDR, NLMK, Sistema JSFC, OJSC PhosAgro, PIK Group, JSC E.ON Russia, JSC Bashneft, OJSC MMK, OJSC LSR Group, DIXY Group, JSC Pharmstandard, OJSC Cherkizovo Group, TMK, JSC Inter RAO, OJSC M.video, JSC Aeroflot, FGC UES JSC, JSC Rosseti, JSC Acron, Vsmpo – Avisma Corporation, OJSC Mostotrest, Bank Saint – Petersburg OJSC, Sollers OJSC, PJSC NCSP. Spośród nich 6 spółek ma ponad 5% udziału w indeksie, a 3 z nich ponad 10%. Są to: producent gazu ziemnego JSC Novatek (5,29%), spółka wydobywcza OJSC MMC Norilsk Nickel (5,88%), detaliczna sieć handlowa PJSC Magnit (8,46%), bank komercyjny Sberbank (10,51%), spółka paliwowa OAO Lukoil (12,59%) oraz potentat gazowy JSC Gazprom (równe 15% udziału). W sumie 6 spółek o najwyższym udziale kontroluje prawie 58% indeksu RTS.

Czytaj również: Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie.