Rachunek na Start

W tym artykule kontynuujemy recenzję i omówienie książki „Analiza Techniczna Rynków Finansowych” John’a J. Murphy’ego. Pierwsza część recenzji dostępna jest tutaj. Warto ją przeczytać, zanim przystąpisz do lektury poniższego tekstu.

Wykresy długoterminowe

Murphy zwraca uwagę, że zbyt duże przywiązanie do krótkiego horyzontu inwestycyjnego prowadzi do pomijania wielu użytecznych sygnałów rynkowych. Podstawową uwagą jest to, że patrząc na niskie interwały nie da się dostrzec panującego na rynku trendu głównego. Murphy wygłasza tezę, że trendy długoterminowe podważają hipotezę przypadkowych ruchów cen – trendy trwają długo, często całe lata, co wskazuje na to, że nie są one przypadkowe. Pokazuje także w jaki sposób przechodzić od wykresów długoterminowych do krótkoterminowych (nigdy na odwrót), aby móc w całości wykorzystać potencjał inwestycyjny sytuacji rynkowej.

Bardzo ważną uwagą jest, że wykresy długoterminowe są bardzo dobre w określaniu tendencji rynkowych i szerokiej analizie, ale nie nadają się do podejmowania decyzji inwestycyjnych, ponieważ nie pozwalają na dokładne określenie momentów wejścia i wyjścia z pozycji – widać na nich po prostu zbyt mało. Dlatego też szczegóły dotyczące każdej transakcji muszą być określane na podstawie wykresów krótkoterminowych. Nie ma więc możliwości, według Murphy’ego oczywiście, handlu z wykorzystaniem jedynie długoterminowych lub jedynie krótkoterminowych wykresów cenowych. Zasada „od ogółu do szczegółu” jest wiecznie żywa, także na rynkach finansowych – analizę zaczynać można nawet od wykresów tygodniowych, ale zajęcie pozycji może nastąpić na podstawie wskazań z wykresu godzinowego – w ten sposób najłatwiej jest wykorzystać cały potencjał inwestycyjny danej sytuacji rynkowej.

Średnie kroczące

Średnie kroczące

Kolejny rozdział „Analizy Technicznej Rynków Finansowych” poświęcony jest średnim kroczącym – zdaniem Murphy’ego i większości znanych mi inwestorów „jednym z najbardziej uniwersalnych i najpowszechniej stosowanych wskaźników technicznych”. Średnie kroczące są podstawą większości automatycznych strategii inwestycyjnych. Podstawowym zadaniem średniej kroczącej jest niwelowanie odchyleń od panującego trendu. Średnia krocząca „oczyszcza” wykres z rynkowego szumu pokazując nam właściwy trend główny.

Wykorzystywanych jest kilka średnich kroczących, które John J. Murphy wnikliwie opisuje – należą do nich średnia prosta, średnia ważona oraz średnia wykładnicza. Średnie wykorzystuje się zarówno pojedynczo jak i w grupach i w bardziej złożonych systemach inwestycyjnych. Murphy opisuje wykorzystanie strategii opartych o przecięcie się dwóch lub trzech średnich i zajmowania na tej podstawie pozycji. Opisuje także systemy działające w oparciu o średnie z różnych okresów czasowych pokazując jaki złożone są najpopularniejsze „zestawy” średnich kroczących. Dalej przeczytać możemy więcej na temat kopert, wstęg Bollingera, które są jednym z najbardziej znanych wskaźników opartych właśnie o średnie kroczące, a także o powiązaniu średnich kroczących z cyklami. Do tego dokłada jeszcze sposoby wykorzystania liczb Fibonacciego w średnich kroczących oraz wykorzystaniu średnich jako oscylatorów. Tak naprawdę wykorzystanie średnich kroczących w tradingu to niekończąca się historia – o nich samych można byłoby napisać kilka książek. Murphy’emu w „Analizie Technicznej Rynków Finansowych” udało się na około 30 stronach „wyciągnąć” ze średnich to, co w nich najważniejsze zarówno w praktycznym jak i teoretycznym ujęciu. Zwraca jednak uwagę, że średnie kroczące nie zawsze się sprawdzają, a dużo lepsze rezultaty daje ich wykorzystanie podczas wyraźnych trendów – w przypadku konsolidacji ich wskazania mogą być mocno przekłamane, dlatego w kolejnym rozdziale pokazuje alternatywę w postaci oscylatorów.

Oscylatory i opinia większości

Analiza techniczna to jednak nie tylko prosta analiza trendów i średnie kroczące, ale także różnego rodzaju oscylatory, o których Murphy musiał wspomnieć. Według niego szczególnie przydatne są one w przypadku braku wyraźnego trendu, kiedy klasyczne metody analizy wykresów w większości zawodzą. Przydać się mogą jednak także w przypadku występowania trendów – są wówczas wykorzystywane jako narzędzia pomocnicze. John J. Murphy w „Analizie Technicznej Rynków Finansowych” omawia w jaki sposób interpretować wskazania oscylatorów, pisze o strefach wykupienia i wyprzedania, przedstawia najważniejsze zastosowania oscylatorów oraz pokazuje jak za ich pomocą mierzyć impet trendu.

W tej części książki poznać można najważniejsze oscylatory dostępne dla inwestorów oraz sposoby ich wykorzystywania – ROC, oscylatory złożone z dwóch średnich kroczących, Commodity Channel Index, Relative Strength Index, Oscylator stochastyczny, Oscylator Williams %R czy też bardzo popularny MACD wraz z jego histogramem. Są to najpowszechniej stosowane wskaźniki analizy technicznej, a to, co napisał Murphy jest całkowicie wystarczające do nauki ich praktycznego wykorzystania na dowolnych instrumentach finansowych. Murphy nie zapomina jednak, że analiza ceny to nie wszystko i wyraźnie zaznacza, ze korzystając z oscylatorów nie można zapominać o liczbie otwartych pozycji, wolumenie oraz nastrojach rynkowych, ze szczególnym uwzględnieniem reakcji rynku na lepsze i gorsze wiadomości z rynków finansowych w ostatnim czasie.

Wykresy punktowo – symboliczne

Kolejny rozdział, jedenasty, traktuje o wykresach punktowo – symbolicznych, czyli temacie, który dziś jest już zdecydowanie mniej popularny. Dlatego nie będziemy poświęcać temu tematowi zbyt wiele miejsca – Murphy opisuje różnice pomiędzy tym rodzajem wykresów a wykresami słupkowymi, sposób ich tworzenia i wykorzystania, analizę trendów na wykresie punktowo – symbolicznym oraz formacje, jakich można na nim szukać. Krótko mówiąc, wszystko co warto wiedzieć o wykresach punktowo – symbolicznych.

Świece japońskie

Price Action Candle Power

Kolejny rozdział, rozdział o świecach japońskich to jeden z najważniejszych tematów dotyczących analizy technicznej. Dziś prawie cały świat inwestuje i spekuluje właśnie w oparciu o wykres świecowy, który wyparł jakiś czas temu wykresy słupkowe. Murphy opisuje najważniejsze rodzaje świec japońskich oraz wyjaśnia w jaki sposób analizować ich wskazania. Podobnie jak w przypadku formacji cenowych tak i tutaj znajdziemy opisy świecowych formacji odwrócenia i kontynuacji trendów – zasłonę ciemnej chmury, formację przenikania, gwiazdę wieczorną i gwiazdę poranną, a także trójkę hossy oraz trójkę bessy. Murphy omawia każdą z tych formacji i tłumaczy, w jaki sposób wykorzystywać je w codziennym tradingu, a na końcu rozdziału możemy dodatkowo zobaczyć schematy praktycznie wszystkich znanych formacji świecowych.

Teoria Elliotta

Następny temat to temat rzeka. Teoria Fal Elliotta ma tyle samo zwolenników co przeciwników – jedni upatrują w niej świętego Graal’a tradingu, a inni bezużyteczne narzędzie, na którym nie da się zarobić. Jakby nie było jest to jedna z podstaw analizy technicznej, dlatego Murphy poświęca temu tematowi cały rozdział. Teoria fal pojawiła się w 1938 roku i od tła historycznego jej stworzenia zaczyna autor „Analizy Technicznej Rynków Finansowych”. Następnie znaleźć możemy doskonałe omówienie najważniejszych zasad tej teorii oraz jej zestawienie z teorią Dowa. Czytamy również o falach korygujących, zygzakach, falach płaskich, trójkątach, kanałach trendu i liczbach Fibonacciego, które z teorią fal są silnie związane. Bardzo długie opracowanie traktuje o każdym aspekcie teorii fal – od przedstawienia pięciu fal wzrostowych i trzech fal spadkowych, po wykorzystanie teorii w praktyce na rynkach akcyjnych czy towarowych. Znajdziemy tu także relacje procentowe pomiędzy ruchami cen oraz pomiędzy cenami i czasem oparte oczywiście o zniesienia Fibonacciego i wiele innych.

Cykle

Analiza techniczna to także czas – nie tylko cena. Stąd kolejny rozdział dotyczący cykli rynkowych, ponieważ według Murphy’ego czas nie jest czymś, co można na rynkach finansowych ignorować. Autor książki omawia podstawowe kwestie i zasady dotyczące cykli, odchylenia od nich oraz model cykli. Odnosi się tutaj miedzy innymi do publikacji J. M. Hursta pod tytułem „The Profit Magic of Stock Transaction Timing”. Ciekawym tematem są fale Kondratiewa, które są najdłuższym ze znanych cykli – trwają 54 lata. Murphy omawia w jaki sposób wyodrębniać cykle, opisuje cykle sezonowe oraz pokazuje jak łączyć cykle z innymi narzędziami analizy technicznej. Rzecz zdecydowanie warta uwagi, ponieważ cykl to trend, a trend w analizie technicznej to absolutna podstawa. Z tego rozdziału powinieneś przede wszystkim zapamiętać w jaki sposób łączyć cykle o różnych długościach i w jaki sposób łączyć je z innymi narzędziami analizy technicznej. To może zdecydowanie poprawić efektywność Twojego tradingu, a wcielenie zasad omawianych tu przez John’a J. Murphy’ego nie należy do zadań szczególnie trudnych i jest w zasięgu praktycznie każdej osoby, która rozumie podstawy analizy technicznej wykresów cenowych. Szczególnie istotne cykle występują na rynkach akcyjnych, które podatne są na rynkową sezonować oraz psychologię ulicy, która na rynku akcyjnym może działać prawdziwe cuda i niejednokrotnie zaskoczyć.

Komputery i systemy transakcyjne

O tej części książki po prostu wspomnę, że jest. Murphy pisał ją w czasach, kiedy wykorzystywanie komputerów do tradingu nie było rzeczą oczywistą i stąd właśnie to omówienie. Murphy wspomina tutaj o najpopularniejszych systemach transakcyjnych takich jak system paraboliczny SAR, a także o wskaźnikach DMI i ADX. A teraz przejdźmy dalej, do kwestii, które mimo tego, że minęło kilka dekad, w żadnym stopniu nie straciły na aktualności. Czymś takim jest money management, czyli zasady zarządzania pieniędzmi oraz taktyka zawierania transakcji, które są nie mniej ważne od umiejętności analizowania wykresów cenowych – bez tego na rynku nie utrzyma się nawet najlepszy technik.

Zasady zarządzania pieniędzmi i taktyka zawierania transakcji

Money Management

John J. Murphy oparł sukces na rynku na trzech filarach, które do dzisiaj są fundamentem zyskownego tradingu. Filary te są następujące – prognozowanie cen, czyli analiza techniczna, taktyka, czyli odmieniana dziś przez wszystkie przypadki strategia inwestycyjna oraz zasady zarządzania pieniędzmi, czyli kontrola ryzyka inwestycyjnego. Murphy omawia najważniejsze zasady, jakimi powinni kierować się inwestorzy, aby chronić swój kapitał przed błędnymi decyzjami, bo w zarządzaniu pieniędzmi chodzi właśnie przede wszystkim o to. Murphy omawia także kwestię relacji zysku do ryzyka, o którym wspominamy na naszym portalu tak często, jak to tylko możliwe. W części dotyczącej zawierania transakcji Murphy mówi o wykorzystaniu analizy technicznej do wyznaczania dokładnych poziomów wejścia na rynek – dotyczy to wybić z formacji, przełamań linii trendu, wykorzystywania linii wsparcia i oporu, a także wykorzystywania relacji procentowych oraz wykorzystywaniu luk cenowych w tradingu.

Rynki akcji a rynki terminowe. Analiza międzyrynkowa

Kolejna kwestia to analiza międzyrynkowa, której Murphy poświęcił później jedną swoją książkę. W „Analizie Technicznej Rynków Finansowych” znajdujemy wstępne omówienie korelacji pomiędzy rynkiem akcji a rynkami terminowymi, powiązania pomiędzy rynkiem obligacji i rynkiem akcji, pomiędzy rynkami obligacji i towarami, a rynkiem towarowym i dolarem amerykańskim. Co do zasady sprawa wygląda następująco – jeśli stopy procentowe spadają, to ceny obligacji rosną, rentowności obligacji więc spadają, ceny akcji rosną, ceny towarów spadają, wartość dolara rośnie. Tak więc jednocześnie rosnąć może wartość dolara, akcji i obligacji, a spadać rentowność obligacji, wartość towarów i stopy procentowe. W odwrotnej sytuacji rosną stopy procentowe, ceny towarów i rentowność obligacji, a spadają ceny obligacji, ceny akcji i wartość dolara. W książce Murphy rozbija to na czynniki pierwsze i dokładnie wyjaśnia powiązania pomiędzy szczególnymi rynkami. Idzie także o krok dalej pokazując powiązania pomiędzy poszczególnymi sektorami, segmentem blue chip’ów itp. Znajdujemy tutaj także omówienie sytuacji w przypadku występowania deflacji, która w dzisiejszym świecie nie jest już niczym specjalnie wyjątkowym. Jest to oczywiście tylko podstawowe omówienie tematu, ponieważ analiza międzyrynkowa jest tematem rzeką i stąd oczywiście kolejne książka Murphy’ego o tytule „Międzyrynkowa Analiza Techniczna”. To co znajdziesz w tym rozdziale na początek Twojej przygody z całą pewnością Ci wystarczy.

Wskaźniki rynku akcji

Kolejny rozdział dotyczący rynku akcji odnosi się przede wszystkim do rynku amerykańskiego, więc zainteresuje przede wszystkim tych, którzy inwestują na NYSE czy Nasdaq. Murphy omawia tutaj wskaźnik wzrostów i spadków, czyli A/D Line, dywergencję A/D, A/D dzienny oraz tygodniowy, a także różne odmiany tego wskaźnika. To jednak nie wszystko, ponieważ dalej znajdziemy niezbyt znane polskim inwestorom narzędzia – Oscylator McClellana, McClellan Summation Index, Wskaźnik Nowych Maksimów i Nowych Minimów (New High – New Low Index), Wskaźnik Armsa i inne, o których nie będę się już bardziej rozpisywał. Po przeczytaniu „Analizy Technicznej Rynków Finansowych” będziesz wiedzieć o nich praktycznie wszystko.

Lista najważniejszych kwestii

W ostatnim rozdziale John J. Murphy pokusił się o podsumowanie wszystkich najważniejszych kwestii poruszonych na kilkuset stronach jego książki. Skłania do myślenia i przede wszystkim do przemyślenia własnej strategii inwestycyjnej, a także przekazuje jak koordynować analizę techniczną i fundamentalną, która wcale nie musi się wykluczać.

Podsumujmy to teraz

Analiza Techniczna Rynków Finansowych

Analiza Techniczna Rynków Finansowych” autorstwa John’a J. Murphy’ego to absolutna podstawa w bibliotece każdego inwestora, niezależnie od jego doświadczenia. Ta książka jest dla analityków technicznych tym, czym Harry Potter dla młodzieży urodzonej w latach 90., Biblia dla katolików i Ogniem i Mieczem dla każdego Polaka. Coś, czego się w żadnym wypadku nie pomija. Nie znam żadnego zarabiającego tradera i inwestora, który nie przeczytałby tej książki. I Ty również powinieneś ją przeczytać. Jeśli miałbyś przeczytać tylko jedną książkę na temat analizy wykresów cenowych, to niezależnie od tego, na jakim rynku chcesz inwestować bądź inwestujesz, to powinna być właśnie ta książka.

Jeśli jeszcze nie posiadasz w swojej biblioteczne „Analizy Technicznej Rynków Finansowych” możesz ją zakupić w księgarni Maklerska.pl.